فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٤٦
ببندد در امان است. اما در جنگ صفين چه آن كس كه روى به ميدان جنگ مىآورد و مىجنگيد و چه آن كس كه فرار مىكرد، تعقيب و كشته مىشدند و مجروح نيز به قتل مىرسيد. «ابانبن تغلب» به عبداللَّهبن شريك گفت: اين، دو روش مختلف است. عبداللَّه شريك گفت: در جنگ جمل، طلحه و زبير سردمدار جنگ بودند كه كشته شدند، اما در جنگ صفين معاويه شخصا حضور داشت و در واقع رهبرى و فرماندهى جنگ به دست فردى چون او بود كه از بين نرفته بود.
عَن حَفصِ بنِ غِياثٍ قَالَ: سَألتُ اباعَبدِاللَّه (ع) عَن الطّائفَتِينِ مِنَ المُؤمِنِينَ احْدَاهُمَا بَاغِيةٌ، وَالاخرَى عَادِلَةٌ، فَهَزِمَتْ العَادِلة البَاغِيَة، قَالَ: لَيسَ لَاهلِ العَدلِ ان يَتبَعُوا مُدْبِراً، وَ لَا يَقتُلُوا اسيراً، وَ لَايَجَهزُوا عَلَى جَريحٍ، وَ هَذَا اذَا لَم يَبْقَ مِن اهْلِ البَغْى احَدٌ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ فِئَة يَرجِعُونَ الَيهَا، فَاذَا كَانَتْ لَهُمْ فِئَةٌ يَرجِعُونَ الَيهَا فَانَّ اسيرَهُم يُقْتَلُ، وَ مُدْبِرَهُمْ يُتْبَعُ وَ جَرِيحَهُمْ يُجَازُ عَلَيهِ.
(وسائل الشيعه، ١٥/ ٧٣؛ ح ٢٠٠١١؛ كافى، ٥/ ٣٢؛ تهذيب ٦/ ١٤٤)
«حفصبن غياث» گفت: از امام صادق (ع) درباره دو گروه از مؤمنان سؤال كردم كه يك گروه، عادله هستند و گروه ديگر شورشگر و متجاوز و گروه عادله گروه متجاور را شكست مىدهد.
امام (ع) فرمود: اهل عدل (يعنى گروه عادله) حق ندارند فراريان آنان را تعقيب كنند و اسيران و مجروحانشان را بكشند و اين در صورتى است كه از گروه باغى، نيرويى و تشكيلاتى باقى نمانده باشد كه مجددا به آن سازمان برگردند و دوباره نيروهاى خود را بازسازى و سازماندهى كنند.
بنابراين در صورتى كه آنها سازمان گروهى داشته باشند كه افراد بازمانده و متفرقه به آنجا بروند، در اين صورت اسير آنها به قتل مىرسد و فراريان آنها تعقيب و مجروحانشان كشته مىشوند.
٨٩. شهيد و شهادت ٧٣٤. جايگاه ارزشى شهادت، شهيدان زندهاند وَلَا تَقُولُوا لِمَن يُقْتَلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِن لَا تَشْعُرُونَ. (بقره/ ١٥٤)
و كسانى را كه در راه خدا كشته مىشوند، مرده نخوانيد؛ بلكه زندهاند، ولى شما نمىدانيد.
وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ. (آلعمران/ ١٦٩)
هرگز كسانى را كه در راه خدا كشته شدهاند، مرده مپندار، بلكه زندهاند و نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند.