فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٣٣
اما بعد، من، جلودارانى گسيل داشتهام و به آماده ماندن در كناره فرات- تا دريافت دستور بعدى- فرمانشان دادهام. اينك بر اين انديشهام كه با شكافتن آب و عبور از آبراهه خود را به ديگر رزمندگان برسانم و آن گاه با بسيج گسترده و پيوسته تمامى شما و آنها- از آنان چونان نيروى پشتيبانى شما- در يورش به دشمن سود جويم.
٧٠٤. عشق به حضور در جبهه، به منزله حضور در جبهه جنگ وَ قَدْ قَالَ لَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ وَدِدْتُ أَنَّ أَخِي فُلَاناً كَانَ شَاهِدَنَا لِيَرَى مَا نَصَرَكَ اللَّهُ بِهِ عَلَى أَعْدَائِكَ فَقَالَ لَهُ ع أَ هَوَى أَخِيكَ مَعَنَا فَقَالَ نَعَمْ قَالَ فَقَدْ شَهِدَنَا وَ لَقَدْ شَهِدَنَا فِي عَسْكَرِنَا هَذَا أَقْوَامٌ فِي أَصْلَابِ الرِّجَالِ وَ أَرْحَامِ النِّسَاءِ سَيَرْعَفُ بِهِمُ الزَّمَانُ وَ يَقْوَى بِهِمُ الْإِيمَانُ. (نهجالبلاغه، خطبه ١٢)
(پس از پيروزى در جنگ بصره در سال ٣٦ هجرى) يكى از ياران امام على (ع) گفت: «دوست داشتم برادرم با ما بود و مىديد كه چگونه خدا تو را بر دشمنانت پيروز كرد!»)
امام (ع) پرسيد: آيا فكر و دل برادرت با ما بود؟ گفت: آرى.
امام (ع) فرمود: پس او هم در اين جنگ با ما بود، بلكه آنانى كه حضور ندارند و در صُلب پدران و رَحِم مادران مىباشند، ولى با ما هم عقيده و آرماناند با ما در اين نبرد شريكاند. اينان به زودى متولّد مىشوند، و دين و ايمان به دست آنان تقويت مىگردد.
٨٥. معذوران از جهاد ٧٠٥. سقوط تكليف جهاد از نابينايان، افراد لنگ و بيماران لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْأَعرَجِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَن يَتَوَلَّ يعَذِّبْهُ عَذَاباً أَلِيماً. (فتح/ ١٧)
بر نابينا گناهى نيست و بر لنگ گناهى نيست و بر بيمار گناهى نيست [كه در جهاد شركت نكنند]؛ و هر كس خدا و پيامبر او را فرمان برد، وى را در باغهايى كه از زير [درختان] آن نهرهايى روان است در مىآورد، و هر كس روى برتابد، به عذابى دردناك معذبش مىدارد.
٧٠٦. سقوط تكليف جهاد از ناتوانان، بيماران و فقرا لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَى وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَايَجِدُونَ مَايُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِن سَبِيلٍ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ. (توبه/ ٩١)