٤٩٩. جواز مقابله به مثل‌ وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُم بِهِ وَلَئِن صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ. (نحل/ ١٢٦)
و اگر عقوبت كرديد، همان‌گونه كه مورد عقوبت قرار گرفته‌ايد [متجاوز را] به عقوبت رسانيد، و اگر صبر كنيد البته آن براى شكيبايان بهتر است.
ذلكَ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ. (حج/ ٦٠)
آرى چنين است، و هر كس نظير آنچه بر او عقوبت رفته است دست به عقوبت بزند، سپس مورد ستم قرار گيرد، قطعاً خداوند او را يارى خواهد كرد؛ چرا كه خدا بخشايشگر و آمرزنده است.
فَمَنِ اعْتَدَى‌ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى‌ عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ.
(بقره/ ١٩٤)
پس هر كس بر شما تعدّى كرد، همان‌گونه كه بر شما تعدّى كرده، بر او تعدّى كنيد و از خدا پروا بداريد و بدانيد كه خدا با تقواپيشگان است.
رُدُّوا الْحَجَرَ مِنْ حَيْثُ جَاءَ فَإِنَّ الشَّرَّ لَا يَدْفَعُهُ إِلَّا الشَّرُّ. (نهج‌البلاغه، حكمت ٣١٤)
امام على (ع): پاره سنگ را به مبدأش بازگردانيد، كه شر را تنها شر دفع مى‌كند.
٥٠٠. پرهيز از قتل ناتوانان و مجروحان در جنگ باغيان بدون سازمان نظامى‌ فَإِذَا كَانَتِ الْهَزِيمَةُ بِإِذْنِ اللَّهِ فَلَا تَقْتُلُوا مُدْبِراً وَ لَا تُصِيبُوا مُعْوِراً وَ لَا تُجْهِزُوا عَلَى جَرِيحٍ.
(نهج‌البلاغه، نامه ١٤)
چون به خواست خداوند، دشمن گريزان شد، مبادا كه فراريان را بكشيد، يا بر واماندگان بتازيد، يا زخميان را نابود كنيد! توضيح: اين حكم در مورد بغاتى است كه سازماندهى نظامى و تشكيلات آنها از بين رفته است.
٥٣. جنگ در ماههاى حرام‌ ٥٠١. چهار ماه حرام (رجب، ذى قعده، ذى حجّه و محرم)
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتَابِ اللّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ. (توبه/ ٣٦)