فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٠
عادله هستند و گروه ديگر شورشگر و متجاوز و گروه عادله گروه متجاور را شكست مىدهد.
امام (ع) فرمود: اهل عدل (يعنى گروه عادله) حق ندارند فراريان آنان را تعقيب كنند و اسيران و مجروحانشان را بكشند و اين در صورتى است كه از گروه باغى، نيرويى و تشكيلاتى باقى نمانده باشد كه مجددا به آن سازمان برگردند و دوباره نيروهاى خود را بازسازى و سازماندهى كنند. بنابراين در صورتى كه آنها سازمان گروهى داشته باشند كه افراد بازمانده و متفرقه به آنجا بروند، در اين صورت اسير آنها به قتل مىرسد و فراريان آنها تعقيب و مجروحانشان كشته مىشوند.
عَن عبداللّه بن شريك، عَن ابيه، قال: لَما هُزِم النّاسُ يَوم الجَمل قال اميرالمؤمنين (ع): لا تتبعَوا مُوليّاً، وَ لا تَجيزوُا عَلى جَريحٍ، وَ مَن اغلَقَ بابَه فَهُو آمِن، فَلمّا كان يَوم صِفّين قُتل المُقبِلُ وَ المُدَبِّرُ، وَ احمازَ عَلى جَريحٍ، فَقال ابان بن تَغلب لِعبداللّه بن شَريك هذهِ سِيرتانِ مُختلِفتان، فَقال: انّ اهل الجَمَل قُتِل طَلحةٌ وَ الزُّبير، وَ انّ مُعاويةً كان قائماً بِعِينَه وَ كانَ قائِدهُم. (وسائل ١٥/ ٧٤، ح ٢٠٠١٣؛ الكافى ٥/ ٣٣؛ تهذيب الاحكام ٦/ ١٥٥)
«عبداللهبن شريك» از پدرانش نقل مىكند كه گفت: در جنگ جمل هنگامى كه دشمن شكست خورد، على (ع) فرمود: فراريان را تعقيب نكنيد و مجروحان را نكشيد و هركس كه در خانهاش را ببندد در امان است. اما در جنگ صفين چه آن كس كه روى به ميدان جنگ مىآورد و مىجنگيد و چه آن كس كه فرار مىكرد، همه كشته مىشدند و مجروح نيز به قتل مىرسيد. «ابانبن تغلب» به عبداللهبن شريك گفت: اين، دو روش مختلف است. عبدالله شريك گفت: در جنگ جمل، طلحه و زبير سردمدار جنگ بودند كه كشته شدند، اما در جنگ صفين معاويه شخصا حضور داشت و در واقع رهبرى و فرماندهى جنگ به دست فردى چون او بود كه از بين نرفته بود.
٢٨٢. تفاوت احكام جنگ جمل و جنگ صفين عَن ابى بَصير، عَن ابى عَبداللّه الصَّادق (عليه السلام)- فى حَديث طَويل، فى قِصةِ اهل النَّهروان، الى ان قال-: قالَ لَهم عَلى (عليه السلام): فَاخبِرونى ماذا انكرتُم عَلىّ؟ قالوُا: انكرنا اشياء يَحلّ لَنا قَتلَك بواحدةٍ مِنها- الى ان قالوُا- وَ امّا ثانيها: انّكَ حَكَمتَ يَومَ الجَملِ فيهِم بِحُكم خالَفْتَه بصفّين، قُلتَ لنا يَوم الجمل: لا تَقتلوهُم موُلّين وَلا مُدبرين وَلا نِياماً وَلا ايقاظاً، وَ لا تجهَزوُا عَلى جِريحٍ، وَمَن القى سِلاحَه فَهُوَ آمِن، وَ مَن اغلَق بابَه فَلا سَبيل عَليه، وَاحللتَ لنَا سَبى الكُراع وَالسِّلاح، وَ