فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٤
فرمود: نه، بلكه از شرك، فرار كردند.
عرض كردند: پس منافق بودند؟
فرمود: نه، منافقان، خدا را ياد نمىكنند مگر اندكى.
گفته شد: پس آنان چه كسانى مىباشند؟
فرمود: برادران ما بودند كه عليه ما شورش كردند و ما با سركوبى شورش آنان بر ايشان پيروزشديم.
٢٧٤. شورش مسلحانه عليه امام عادل عَن جَعفر بن محمد، عَن ابيه عليهالسلام قال: ذُكِرت الحَروريةُ عِند عَلى بن ابى طالب عَليهالسلام فَقال: ان خَرجوا مِن جَماعة او عَلى امام عادلٍ فَقاتِلوهُم، وَ ان خَرجوا عَلى امام جائرٍ فَلا تُقاتِلوهُم فَانَّ لَهُم فى ذلك مَقالًا. (بحار ٩٧/ ٢٢ ح ١٣، باب اقسام الجهاد)
امام صادق (ع) از پدرش نقل كرد كه فرمود: در نزد امام على بن ابيطالب (ع) صحبت از حروريه (خوارج نهروان) شد. حضرت فرمود: آنها اگر به صورت دسته و گروه عليه حكومت خارج شوند يا اگر عليه حكومت امام عادل شورش و طغيان كردند، با آنها بجنگيد و اگر عليه حكومت امام جائر خروج كردند، با آنها نجنگيد؛ زيرا درباره آنها در اين باب سخنانى هست.
عَن جَعفر، عَن ابيه قال: ذُكِرت الحَرورِيه عِند عَلى (ع) فَقال: ان خَرجوا عَلى امام عادلٍ او جَماعَةٍ فَقاتِلوهُم. وَ ان خَرجُوا عَلى امامٍ جائرٍ فَلا تُقاتِلوهُم فَانَّ لَهُم فى ذلِك عِقالًا. (وسائل الشيعه، ١٥/ ٨٠، ح ٢٠٠٢٥)
«ابن مغيره» روايت كرده است كه امام صادق (ع)- از قول پدرش- فرمود:
در محضر مبارك على (عليه السلام) از گروه حروريه (طايفهاى از خوارج و شورشيان روستاى «حروراء» كه تصميم بر شورش مسلحانه عليه حكومت امام على (ع) داشتند) سخن به ميان آمد. على (ع) فرمود:
چنانچه آنان عليه امام عادل يا گروهى از مؤمنان شورش (مسلحانه) كردند، بر شما لازم است با آنها نبرد كنيد (تا شرشان دفع شود) اما اگر بر رهبر ستم پيشهاى شوريدند نمىتوانيد با آنها بجنگيد، زيرا آنان هم دربارهاش حرفى دارند.
تذكر: در كتاب وسائل الشيعه كلمه «عقالا» (: فكر و تدبرى دارند)، آمده است اما در تهذيب الاحكام كلمه «مقالا» ضبط شده است. (تهذيب، ج ٦، ص ٤٥، باب ٦٤، ح ٢٥٢؛ ملاذالاخيار، ج ٩، ص ٣٨٧).