فَوَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ مَا أَسْلَمُوا وَ لَكِنِ اسْتَسْلَمُوا وَ أَسَرُّوا الْكُفْرَ فَلَمَّا وَجَدُوا أَعْوَاناً عَلَيْهِ أَظْهَرُوهُ. (نهج‌البلاغه، نامه ١٦)
به خدا سوگند كه از شكفتن جوانه تا پيدايش جان همه پرتوى از او است، كه اينان (معاويه و ياران او) اسلام نياوردند، كه با تظاهر به اسلام كفر را پنهان داشتند و همين كه ياورانى يافتند، نقاب از چهره درون برگرفتند! قال على (ع): اسْتَعِدُّوا لِلْمَسِيرِ إِلَى قَوْمٍ حَيَارَى عَنِ الْحَقِّ لَا يُبْصِرُونَهُ وَ مُوزَعِينَ بِالْجَوْرِ لَا يَعْدِلُونَ بِهِ جُفَاةٍ عَنِ الْكِتَابِ نُكُبٍ عَنِ الطَّرِيقِ. (نهج‌البلاغه، خطبه ١٢٥، بند ٧)
امام على (ع): براى حركت به سوى شاميانى آماده شويد كه در شناخت حق سرگردان‌اند و بينشى ندارند، در باتلاق تجاوز فرومانده‌اند و خلاصى نمى‌يابند، از كتاب خدا فاصله گرفته‌اند و از راه بيرون افتاده‌اند! ٢٧٢. كافر به احكام و نعمت‌هاى الهى، نه كافر به اسلام‌ - و عنه (عليه السلام)، انه سُئل عَن الّذين قَاتَلهم مِن اهل القِبلة اكافِرون هُم؟ قال: كَفَروا بِالاحكامِ وَكَفَروا بِالنَّعم كُفراً لَيس كَكُفرالّذين دَفعوا النُّبوةَ وَ لَم يُقرّوا بِالاسلام، و لَو كانوُا كَذلك ما حَلَت لَنا مَناكِحتهُم وَ لا ذُبائَحُهم وَ لا مَواريثَهُم. (مستدرك الوسائل ١١/ ٦٦ ح ١٢٤٤٠)
از او (على (ع)) درباره كسانى كه اهل قبله بودند و با او جنگيدند و كشته شدند چنين پرسيده شد: آيا آنان كافر شده بودند؟
فرمود: «آن‌ها به احكام كافر شدند و كفران نعمت كردند، اما نه هم‌چون كسانى كه نبوت را پس زدند و اسلام را نپذيرفتند. اگر كافر مى‌بودند هرگز زناشويى كردن با آن‌ها و استفاده از حيوان حلال‌گوشتى كه سر مى‌بريدند و دريافت ارث‌شان براى ما حلال نبود.» ٢٧٣. شورشگر بر امام معصوم (ع)
عَن مُحمد بن داود، باسناده عَن عَلىّ (عليه السلام)، انه سُئل عَن قَتلى الجَمل، امُشركونَ هُم؟ قال:
«لا، بَل مِنَ الشِّرك فَرّوا» قيل: فَمنافِقوُن؟ قالَ: «لا، ان المُنافقين لا يَذكروُن اللّهَ الّا قَليلا» قيل: فَما هُم؟ قال: «اخوانُنا بَغوا عَلينا فَنَصرنا عَليهِم». (مستدرك الوسائل ١١/ ٦٨، ح ١٢٤٤٥)
«محمد بن داوود» به سلسله سند خودش روايت كرده كه از على (ع) پرسيده شد:
كشته‌شدگان در جنگ جمل آيا مشرك‌اند؟