سوى تبوك حركت كرد. روميان كه با سپاهى عظيم، خود را براى حمله به مسلمانان آماده كرده بودند. از حركت سپاه اسلام غافلگير شده و با آگاه شدن از كثرت نيروى مسلمانان و روحيه عالى و شجاعت آنان، تصميم به عقب نشينى گرفته فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات ١٤٨ ٣٥. جنگ جمل(ناكثين)، در عصر امام على(ع)
ص : ١٤٨ و حاضر به جنگ نشدند.
پيامبر (ص) بيست روز در منطقه تبوك ماندند، با قبائل مرزى پيمان صلح بستند و بعد به مدينه بازگشتند. به علت كارشكنى‌ها و توطئه منافقان بيشتر آيات جنگ تبوك در مورد منافقان نازل شده است.
٢٠٢. فرمان بسيج عمومى براى جهاد در جبهه تبوك‌ انفِرُوا خِفَافاً وَثِقَالًا وَجَاهِدُوا بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ.
(توبه/ ٤١)
سبكبار و گرانبار بسيج شويد و با مال و جانتان در راه خدا جهاد كنيد، اگر بدانيد، اين [بسيج شدن‌] براى شما بهتر است.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ. (توبه/ ٣٨)
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، شما را چه شده است كه چون به شما گفته مى‌شود در راه خدا بسيج شويد، كندى به خرج مى‌دهيد؟ آيا به جاى آخرت به زندگى دنيا دل خوش كرده‌ايد؟
متاع زندگى دنيا در برابر آخرت جز اندكى نيست.
٢٠٣. اعلان آمادگى مؤمنان براى جهاد لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَن يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ.
(توبه/ ٤٤)
كسانى كه به خدا و روز بازپسين ايمان دارند، در جهاد با مال و جانشان از تو [عذر و] اجازه نمى‌خواهند و خدا به [حال‌] تقواپيشگان داناست.
٢٠٤. اشتياق بكّائين به حضور در جنگ برغم نداشتن امكانات‌ وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَاأَجِدُ مَاأَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنفِقُونَ. (توبه/ ٩٢)
و [نيز] گناهى نيست بر كسانى كه چون پيش تو آمدند تا سوارشان كنى [و] گفتى: چيزى پيدا