٢٩. جنگ حُنين‌ در سال هشتم هجرى، پس از فتح مكه، رسول خدا (ص) با دوازده هزار نيرو به سمت تنگه حنين حركت كرد. ابتدا لشكر اسلام غافلگير شد و شكست خورد، ليكن با سازماندهى مجدد نيروها، يورش بر مواضع دشمن آغاز و پيروزى را نصيب خود ساخت.
١٩٩. مغرور شدن به كثرت نيرو و تجهيزات، عامل شكست اوليه در حنين‌ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍوَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَضَاقَتْ عَلَيْكُمْ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُدْبِرِينَ. (توبه/ ٢٥)
قطعاً خداوند شما را در مواضع بسيارى يارى كرده است، و [نيز] در روز حنين؛ آن هنگام كه شمار زيادتان شما را به شگفت آورده بود، ولى به هيچ وجه از شما دفع [خطر] نكرد، و زمين با همه فراخى بر شما تنگ گرديد، سپس در حالى كه پشت [به دشمن‌] كرده بوديد، برگشتيد.
٢٠٠. نزول امدادهاى غيبى، آرامش روحى و نزول ملائكه در جنگ حنين‌ ثُمَّ أَنْزَلَ اللّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى‌ رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَذلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ. (توبه/ ٢٦)
آنگاه خدا آرامش خود را بر فرستاده خود و بر مؤمنان فرود آورد و سپاهيانى فرو فرستاد كه آنها را نمى‌ديديد و كسانى را كه كفر ورزيدند عذاب كرد و سزاى كافران همين بود.
٢٠١. دعوت فراريان به توبه و بازگشت به خدا و پيامبر (ص) و گذشت از خطاى آنان‌ ثُمَّ يَتُوبُ اللّهُ مِن بَعْدِ ذلِكَ عَلَى‌ مَن يَشَاءُ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ. (توبه/ ٢٧)
سپس خدا بعد از اين (واقعه) توبه هركس را بخواهد مى‌پذيرد و خدا آمرزنده مهربان است.
توضيح: اين آيه به دنبال آيات قبل مربوط به جنگ حنين است. و كلمه «ذلك» به اين مطلب اشاره دارد كه مسلمانان با فرار خود، خداوند را معصيت كردند.
٣٠. جنگ تبوك‌ جنگ تبوك كه به خاطر سختى‌هاى فراوان به «جيش العسرة» نام گرفته، در سال نهم هجرى، رخ داد. گرماى سوزان تابستان حجاز، كارشكنى منافقان و مسافت ٧٧٨ كيلومترى جبهه تبوك تا شهر مدينه، بخشى از مشكلات اين جنگ بود. پيامبر اكرم (ص) با سى هزار نيرو به‌