انگيزه اصليشان ترس از اميرمؤمنان- كه بر او درود باد- و نوعى احساس ناامنى بود. حضرت براى كسب اطلاع از وضع آنان مردى از ياران خويش را گسيل داشت و در بازگشتش پرسيد:
«سرانجام احساس امنيت كردند و ماندند، يا با ترسى موهوم گريختند؟» مرد پاسخ داد: «نه، اى اميرمؤمنان، آنها گريختند» حضرت فرمود:
از رحمت خدا دور باشند، دور باشى چونان دور باش قوم ثمود! هشدار كه چون نيزه‌ها آماجشان سازد و شمشيرها بر فرقشان فرود آيد، از اين موضع‌گيرى پشيمان شوند. امروز شيطان جذبشان كرده است، اما فردا با بيزارى تنهاشان مى‌گذارد. همين كيفرشان بس كه از هدايت بيرون شده‌اند و در امواج گمراهى و كورى فرو رفته‌اند، از حق روى برتافته‌اند و در برهوت سرگردان‌اند.
١٠٨. دنياطلبى، عامل پناهندگى به دشمن‌ أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ رِجَالًا مِمَّنْ قِبَلَكَ يَتَسَلَّلُونَ إِلَى مُعَاوِيَةَ فَلَا تَأْسَفْ عَلَى مَا يَفُوتُكَ مِنْ عَدَدِهِمْ وَ يَذْهَبُ عَنْكَ مِنْ مَدَدِهِمْ فَكَفَى لَهُمْ غَيّاً وَ لَكَ مِنْهُمْ شَافِياً فِرَارُهُمْ مِنَ الْهُدَى وَ الْحَقِّ وَ إِيضَاعُهُمْ إِلَى الْعَمَى وَ الْجَهْلِ وَ إِنَّمَا هُمْ أَهْلُ دُنْيَا مُقْبِلُونَ عَلَيْهَا وَ مُهْطِعُونَ إِلَيْهَا وَ قَدْ عَرَفُوا الْعَدْلَ وَ رَأَوْهُ وَ سَمِعُوهُ وَ وَعَوْهُ وَ عَلِمُوا أَنَّ النَّاسَ عِنْدَنَا فِي الْحَقِّ أُسْوَةٌ فَهَرَبُوا إِلَى الْأَثَرَةِ فَبُعْداً لَهُمْ وَ سُحْقاً إِنَّهُمْ وَ اللَّهِ لَمْ يَنْفِرُوا مِنْ جَوْرٍ وَ لَمْ يَلْحَقُوا بِعَدْلٍ وَ إِنَّا لَنَطْمَعُ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنْ يُذَلِّلَ اللَّهُ لَنَا صَعْبَهُ وَ يُسَهِّلَ لَنَا حَزْنَهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ السَّلَامُ. (نهج‌البلاغه، نامه ٧٠)
امام على (ع): در نامه‌اى به سهل بن حنيف انصارى فرماندار مدينه نوشت: اما بعد، به من گزارش داده شده است كه جمعى از ياران و اطرافيانت يكى پس از ديگرى به معاويه پناه مى‌برند، مباد كه براى از دست دادن آنها و نيرويشان، افسوس بخورى! همين تو را در دلدارى و آنان را به عنوان سند گمراهى بس، كه آنان از هدايت و حق گريزان شده‌اند و به سوى نابينايى و جهل شتافته‌اند.
واقعيت جز اين نيست كه آنها اهل دنيايند، آن را قبله خويش گرفته‌اند و به سويش مى‌شتابند! ترديدى نيست كه آنان عدل را شناخته‌اند و با چشم و گوش دريافته‌اند و احساسش كرده‌اند و بدين حقيقت نيز آگاهى يافته‌اند كه در دستگاه ما، مردم در برابر حق و عدالت برابرند، با اين همه به سوى خودكامگى و انحصارطلبى گريخته‌اند، پس دورباش و لعنت بر آنان باد!