مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٧٠ - كيفيت انديشه در آفرينش

چگونه از نطفه نازك بى‌مقاومت آفريده، و آنها را باعث استحكام و ستون استوار براى بدن قرار داده است، و بعد آنها را در اندازه‌ها و شكلهاى مختلف كه بعضى كوچك و بعضى بزرگ، دراز و گرد، تو خالى، تو پر و پهن و باريك است. چون آدمى نياز به حركت داشت، كه تمام يا بعضى از اجزاى بدن را براى رفع نيازمنديها حركت دهد، روى اين اصل، يك استخوانه نيافريده بلكه استخوانهاى زياد با بندهاى ميانه قرار داده تا حركت آسان باشد و اندازه و شكل هر كدامى مطابق حركت لازم، و بعد هم بندها را بهم پيوسته و هر استخوانى را با استخوان ديگر به وسيله مويرگهايى كه از يك طرف استخوان روئيده، همانند طنابى بهم مربوط ساخته است! آنگاه در يكى از دو طرف استخوان مقدار زايدى بيرون از آن آفريده و در استخوان ديگر گودالى فرو رفته مطابق اندازه و شكل همان استخوان برآمده خلق كرده است تا داخل هم قرار گرفته و منطبق شوند، و انسان هر گاه بخواهد عضوى از بدنش را حركت دهد، مشكلى نباشد، و اگر همين بندها نبودند، حركت اعضا غير ممكن بود.

آنگاه به استخوان سر دقت كن كه چگونه آفريده و تنظيم و تركيب كرده و در اندازه‌هاى معيّن از پنجاه و پنج استخوان با صورت و شكل گوناگون، قرار داده است، چنان كه بعضى را با بعضى ديگر هماهنگ كرده تا همان طورى كه مى‌بينى كره سر درست شده است، شش قطعه از اين استخوان‌ها مخصوص بالاى مغز و چهارده تا براى فك بالا و دو تا براى فك پايين، و بقيه دندانهايند كه بعضى پهن براى نرم و آسيا كردن و بعضى تيز براى بريدن، يعنى دندانهاى نيش، ثنايا و آسيا (١٠)، و بعد گردن را با سر در آميخته و از هفت فقره تو خالى و دايره‌اى شكل با تحريف و زياد و كمى به وجود آورده است تا قسمتى با قسمت ديگر منطبق شود، و نقل دليل و حكمت هر كدام به درازا مى‌كشد! و از آن طرف گردن را از سمت پايين به انتهاى استخوان پشت از سه قسمت مربوط ساخته است كه از طرف پايين به استخوان نهايى كه خود نيز از سه بخش مختلف تشكيل يافته است، آنگاه‌