مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٥٦ - تفكر

تفكّر

خداوند متعال به انديشيدن و تدبر در موارد بيشمارى از قرآن مجيد، امر كرده، و انديشمندان را مدح گفته و فرموده است: «... و مى‌انديشند در باره آسمانها و زمين، پروردگار ما، اين را بيهوده نيافريدى (١) ...» ابن عباس مى‌گويد: گروهى در باره خداوند بزرگ مى‌انديشيدند، پيامبر ٦ فرمود: در باره آفرينش بينديشيد، نه در باره خدا، زيرا كه شما هرگز توانايى درك عظمت او را نداريد (٢).

پيامبر ٦ روزى بر گروهى گذشت كه مى‌انديشيدند، فرمود: در باره چه چيز مى‌انديشيد؟ عرض كردند: در باره آفرينش خداى بزرگ، فرمود: همين كار را بكنيد و در باره خلق خدا بينديشيد، نه در باره ذات خدا (٣)! از مادر ابو ذر در باره عبادت ابو ذر پرسيدم؟ گفت: سراسر روز را بدور از مردم، فكر مى‌كند. يكى از بزرگان مى‌گويد: يك ساعت انديشه بهتر از يك شب نماز خواندن است.

ديگرى مى‌گويد: انديشه چون آيينه‌اى است كه خوبيها و بديهايت را مى‌نماياند.

و باز ديگرى گفته است: انديشه مغز خرد است.

و شاعرى سروده است: وقتى كه شخص داراى انديشه باشد پس هر چيزى براى او پند است (٤).