جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٥٣ - غزل ٥٠٠ مرا چشمى است خون افشان، ز چشم آن كمان ابرو
دست آوردهام، كه:
٣٣٦٦
«ألوُصْلَةُ إلَى اللَّهِ، فِى الإنْقِطاعِ عَنِ النّاسِ.»
[١]: (بار يافتن به وصال خدا، در گسستن از مردم ميسّر مى شود.) ونيز:
٣٣٦٧
«مَنِ انْفَرَدَ عَنِ النّاسِ، أنِسَ بِاللَّهِ سُبْحانَهُ.»
[٢]: (هركس از مردم [گسسته و] تنهايى گزيند، با خداوند سبحان انس وآشنايى پيدا مى كند.) وهمچنين:
٣٣٦٨
«نِعْمَ الْعِبادَةُ ألْعُزْلَةُ.»
[٣]: (چه خوب عبادتى است عزلت وتنهايى گزينى!) ونيز:
٣٣٦٩
«مُلازَمَةُ الخَلْوَةِ دَأْبُ الصُّلَحآءِ.»
[٤]: (پيوسته تنهايى گزيدن، روش شايستگان است.) وبه گفته خواجه در جايى:
|
پيرِ پيمانه كش ما، كه روانش خوش باد! |
گفت: پرهيز كن از صُحبتِ پيمان شكنان |
|
|
بر جهان تكيه مكن، گر قدحى مِىْ دارى |
شادىِ زُهرهْ جبينان خور ونازك بدنان[٥] |
|
|
رقيبان غافلند از ما، كز آن چشمِ سِيَهْ هر دم |
هزاران گونه پيغام است وحاجبْ درميان ابرو |
|
آنان كه با طريقه ما مخالفند، نمىدانند كه ما از جذبه چشم وتجلّيات پر شور محبوب هر دم چه بهره ها داشته، وچه پيغامهايى را به گوش جان از او مى شنويم؛ امّا ابروان وكثرات مظاهر نمى گذارند رقيبان ما آن پيامها را با گوش جان بشنوند وبا ديده دل مشاهده نمايند. در جايى مى گويد:
|
اى گداىِ خانقه! بازآ، كه در ديرِ مغان |
مىدهند آبىّ ودلها را توانگر مى كنند |
|
|
حُسن بىپايان او، چندانكه عاشق مى كشد |
زمره ديگر، به عشق از غيب سر بر مى كنند |
|
|
خانه خالى كن دلا! تا منزل جانان شود |
كاين هوسناكان، دل وجان، جاىِ ديگر مى كنند |
|
[١] ( ١، ٢) غرر ودرر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٤٩.
[٢] ( ١، ٢) غرر ودرر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٤٩.
[٣] - غرر ودرر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٥٠.
[٤] - غرر ودرر موضوعى، باب الخلوة، ص ٩٧.
[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٧٥، ص ٣٤٦.