جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٠٨ - غزل ٥٠ به جان خواجه و حق قديم و عهد درست

خلاصه بخواهد بگويد: محبوبا! چرا پرده از جمال زلف و كثراتت برنمى دارى و به دام خود نمى افكنى‌ام، و مرا بر عشقت آواره كوه و دشت مى پسندى؟ كه:

٣٨٧

«إلهى! ..

لَوْعَتى لا يُطْفِئُها إلّالِقآؤُكَ، وَشَوْقى إلَيْكَ لا يَبُلُّهُ إلَّاالنَّظَرُ إلى‌ وَجْهِكَ، وَقَرارى لا يَقِرُّ دُونَ دُنُوّى مِنْكَ.»

[١]: (معبودا! ... آتش باطنى‌ام را جز لقايت خاموش نمى كند، و به شوقم به تو جز نظر به روى [و اسماء و صفات‌] ات آب نمى زند، و قرارم جز به قرب تو آرام نمى گيرد.) و به گفته خواجه در جايى:

ممكن است مراد خواجه از «مرشد عشق»، حضرت محبوب باشد، بخواهد بگويد: اى زاهد! مرا به دلدادگى به معشوقم سرزنش مكن؛ زيرا اوست كه مرا عرض امانت فرمود و عاشقانه آن را پذيرفتم؛ كه: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ، فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها، وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ، إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا.»[٣]: (براستى كه ما امانت [ولايت‌] را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه داشتيم ولى همه از تحمّل آن سرپيچى نموده و هراسيدند. و تنها انسان آن را حمل نمود، بدرستى كه او بسيار ستمگر و نادان است.)، و اوست كه مرا تعليم اسماء فرمود؛ كه: «وَ عَلَّمَ‌.

[١] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٤٩- ١٥٠.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٥٦، ص ٢٠٥.

[٣] - احزاب: ٧٢.