جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ
(١)
فهرست
٣ ص
(٢)
مقدمه
٧ ص
(٣)
حال ببينيم خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازى كيست؟
١١ ص
(٤)
غزل 1 ألا يا أيها الساقى! أدر كأسا وناولها
٢١ ص
(٥)
غزل 2 اى فروغ حسن ماه از روى رخشان شما!
٢٨ ص
(٦)
غزل 3 دل مى رود ز دستم، صاحبدلان! خدا را
٣٦ ص
(٧)
غزل 4 ساقى! به نور باده، برافروز جام ما
٤٧ ص
(٨)
غزل 5 صلاح كار كجا و من خراب كجا؟
٥٦ ص
(٩)
غزل 6 اگرآن ترك شيرازى، به دست آرد دل ما را
٦٣ ص
(١٠)
غزل 7 دوش از مسجد سوى ميخانه آمد پير ما
٦٩ ص
(١١)
غزل 8 شب از مطرب، كه دل خوش باد وى را!
٧٧ ص
(١٢)
غزل 9 صوفى! بيا، كه آينه صاف است جام را
٨٢ ص
(١٣)
غزل 10 رونق عهد شباب است دگر بستان را
٩٠ ص
(١٤)
غزل 11 به ملازمان سلطان كه رساند اين دعا را
١٠٢ ص
(١٥)
غزل 12 صبا! به لطف بگو، آن غزال رعنا را
١٠٨ ص
(١٦)
غزل 13 ساقيا! برخيز و در ده جام را
١١٤ ص
(١٧)
غزل 14 ما برفتيم و تو دانى و دل غمخور ما
١٢١ ص
(١٨)
غزل 15 لطف باشدگر نپوشى از گداها روت را
١٢٩ ص
(١٩)
غزل 16 تا جمالت عاشقان را زد به وصل خود صلا
١٣٤ ص
(٢٠)
غزل 17 مىدمد صبح و كله بسته سحاب
١٤٠ ص
(٢١)
غزل 18 گفتم اى سلطان خوبان! رحم كن براين غريب
١٤٨ ص
(٢٢)
غزل 19 آفتاب از روى او شد در حجاب
١٥٧ ص
(٢٣)
غزل 20 تعالى الله! چه دولت دارم امشب
١٦٥ ص
(٢٤)
غزل 21 صبح دولت مى دمد كو جام همچون آفتاب؟
١٧٢ ص
(٢٥)
غزل 22 ز باغ وصل تو يابد رياض رضوان آب
١٧٨ ص
(٢٦)
غزل 23 بيا كه قصر امل، سخت سست بنياد است
١٨٧ ص
(٢٧)
غزل 24 بروبه كار خوداى واعظ! اين چه فرياداست؟
١٩٤ ص
(٢٨)
غزل 25 روزه يكسو شد و عيد آمد و دلها برخاست
٢٠٠ ص
(٢٩)
غزل 26 چو بشنوى سخن اهل دل، مگو كه خطاست
٢٠٨ ص
(٣٠)
غزل 27 روضه خلد برين، خلوت درويشان است
٢١٨ ص
(٣١)
غزل 28 مطلب طاعت و پيمان درست از من مست
٢٢٨ ص
(٣٢)
غزل 29 سر ارادت ما و آستان حضرت دوست
٢٣٥ ص
(٣٣)
غزل 30 دل، سراپرده محبت اوست
٢٤٢ ص
(٣٤)
غزل 31 آن سيه چرده، كه شيرينى عالم با اوست
٢٥١ ص
(٣٥)
غزل 32 دارم اميد عاطفتى از جناب دوست
٢٥٨ ص
(٣٦)
غزل 33 آن شب قدرى كه گوينداهل خلوت، امشب است
٢٦٦ ص
(٣٧)
غزل 34 سينهام زآتش دل، در غم جانانه بسوخت
٢٧٤ ص
(٣٨)
غزل 35 زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نيست
٢٨٢ ص
(٣٩)
غزل 36 آن پيك نامور، كه رسيد از ديار دوست
٢٩١ ص
(٤٠)
غزل 37 زلفت هزار دل به يكى تار مو ببست
٣٠٠ ص
(٤١)
غزل 38 مرحبا! اى پيك مشتاقان! بگو پيغام دوست
٣٠٧ ص
(٤٢)
غزل 39 آن ترك پرى چهره كه دوش از بر ما رفت
٣١٤ ص
(٤٣)
غزل 40 منم كه گوشه ميخانه، خانقاه من است
٣٢٣ ص
(٤٤)
غزل 41 لعل سيراب به خون تشنه، لب يار من است
٣٣٠ ص
(٤٥)
غزل 42 روزگارى است كه سوداى بتان دين من است
٣٣٧ ص
(٤٦)
غزل 43 اى شاهد قدسى! كه كشد بند نقابت؟
٣٤٤ ص
(٤٧)
غزل 44 باغ مرا چه حاجت سرو وصنوبر است؟!
٣٥٢ ص
(٤٨)
غزل 45 شكفته شدگل حمراو گشت بلبل مست
٣٦٢ ص
(٤٩)
غزل 46 زلف آشفته و خوى كرده و خندان لب و مست
٣٧٠ ص
(٥٠)
غزل 47 خدا چو صورت ابروى دلرباى تو بست
٣٧٦ ص
(٥١)
غزل 48 اى هدهد صبا! به سبا مى فرستمت
٣٨٤ ص
(٥٢)
غزل 49 اى غايب از نظر! به خدا مى سپارمت
٣٩٤ ص
(٥٣)
غزل 50 به جان خواجه و حق قديم و عهد درست
٤٠٤ ص
(٥٤)
غزل 51 خلوت گزيده را، به تماشا چه حاجت است
٤١٥ ص
(٥٥)
غزل 52 خوشتر ز عيش و صحبت باغ و بهارچيست
٤٢٣ ص
(٥٦)
غزل 53 ما هم اين هفته شد از شهر وبه چشمم سالى است
٤٣١ ص
(٥٧)
غزل 54 صحن بستان ذوق بخش وصحبت ياران خوش است
٤٣٨ ص
(٥٨)
غزل 55 در دير مغان آمد، يارم قدحى در دست
٤٤٥ ص
(٥٩)
غزل 56 گل دربر و مى در كف و معشوقه به كام است
٤٥١ ص
(٦٠)
غزل 57 اگر به لطف بخوانى، مزيد الطاف است
٤٦٢ ص
(٦١)
غزل 58 ما را ز خيال تو، چه پرواى شراب است
٤٦٩ ص
(٦٢)
غزل 59 كنون كه در كف گل، جام باده صاف است
٤٨٠ ص
(٦٣)
غزل 60 اگرچه باده، فرح بخش وباد، گلبيز است
٤٨٦ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص

جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٤٦ - غزل ٣٠ دل، سراپرده محبت اوست

امّا:

من كه باشم؟ در آن حرم، كه صبا

پرده دارِ حريمِ حرمت اوست‌

چگونه مى توان از عشق او دم زد، در آنجايى كه نزديكان و مقرّبين درگاهش‌

٢٢٦

«ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ، وَما عَبَدْناكَ حَقَّ عِبادَتِكَ.»

[١]: (آنچنان كه سزاوار شناسايى توست، تو را نشناختيم، و آن گونه كه شايسته پرستش توست، تو را نپرستيديم.) گويند، و

٢٢٧

«وَرَأَيْتُ رَبّى عَزَّوَجَلَّ لَيْسَ بَيْنى وَبَيْنَهُ حِجابٌ، إلّاحِجاب مِنْ ياقُوتَةٍ بَيْضآءَ.»

[٢]: (و پروردگارم- عزّوجلّ- را در حالى كه ميان من و او حجابى نبود، جز حجابى از ياقوتى سفيد، مشاهده نمودم.) سخن آنان مى باشد، و مناجاتِ‌

٢٢٨

«إلهى! لَوْلَا الواجِبُ مِنْ قَبُولِ أمْرِكَ، لَنَزَّهْتُكَ مِنْ ذِكْرى إيّاكَ، عَلى‌ أنَّ ذِكْرى لَكَ بِقَدَرى لابِقَدَرِكَ، وَما عَسى أنْ يَبْلُغَ مِقْدارى، حَتَّى اجْعَلَ مَحَلّاً لِتَقْديسِكَ.»

[٣]: (معبودا! اگر پذيرش امرت واجب نبود، هر آينه تو را از ياد نمودنم تو را پاك و منزّه مى‌دانستم، وآنگهى ذكر و ياد كردن من به اندازه من است نه به قدر تو، و ارزش و قدر من به كجا مى تواند برسد تا محلّ تقديس تو قرار گيرم [و تو را به پاكى بخوانم.) دارند. در جايى مى گويد:

من كه باشم كه بر آن خاطرِ عاطر گذرم‌

لطفها مى كنى اى خاك درت تاج سرم!

دلبرا! بنده نوازيت، كه آموخت؟ بگو

كه من اين ظن، به رقيبان تو هرگز نبرم‌

راه خلوتگه خاصم بنما، تا پس از اين‌

مِىْ خورم با تو و ديگر غم دنيانخورم‌[٤]

با اين همه:

مُلكت عاشقى و گنجِ طرب‌

هرچه دارم، زيُمن همّت اوست‌


[١] - بحار الانوار، ج ٧١، ص ٢٣.

[٢] - رساله سير و سلوك منسوب به بحرالعلوم، ص ٤٨.

[٣] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٥١.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٥١، ص ٣٣٠.