جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٣٧ - غزل ٢٩ سر ارادت ما و آستان حضرت دوست

هيچ موجودى، حتّى ماه و خورشيد را كه در درخشندگى و زيبايى بى‌همتايند، نظير دوست در جمال و كمال نديدم؛ كه: «لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‌ءٌ»[١]: (همانندى براى او نيست.- به گفته خواجه در جايى:

با اين همه، آنها را آينه قرار مى دهم تا از دريچه‌شان او را مشاهده نمايم؛ زيرا او در كنار موجودات جلوه گرى ندارد؛ كه: «وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ»[٣]: (و هر جا باشيد، او با شماست.- نيز: «أَلا! إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ مُحِيطٌ»[٤]: (آگاه باش! كه براستى او به هر چيزى احاطه دارد.- همچنين:

٢١٩

«قَريبٌ مِنَ الأشْيآءِ غَيْرَ مُلابِسٍ، بَعيدٌ مِنْها غَيْرَ مُبايِنٍ.»

[٥]: (به اشياء نزديك است بدون اينكه با آنها آميخته شود، از آنها دور است بى‌آنكه از آنها جدا باشد.- يا:

٢٢٠

«لَيْسَ فِى الأشْياءِ بِوالِجٍ، وَلا عَنْها بِخارِجٍ.»

[٦]: (نه داخل اشياء است و نه خارج از آنها.).

لذا مى گويد:

محبوبا! موجودات نه تنها نمى توانند در جمال و كمال نظير تو باشند، كه هرچه.

[١] - شورى‌: ١١.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٥٧، ص ٢٠٦.

[٣] - حديد: ٤.

[٤] - فصّلت: ٥٤.

[٥] ( ٥، ٦) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٤.

[٦] ( ٥، ٦) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٤.