جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢١٢ - غزل ٢٦ چو بشنوى سخن اهل دل، مگو كه خطاست

وى بپا نماييد.

معشوقا! پيش از اينم به عالم و مظاهر آن اعتنايى نبود، امّا چون از طريق ملكوتشان برايم جلوه نمودى، به كار جهانم التفاتى تمام حاصل شده؛ كه:

١٩٣

«أنْتَ الَّذى تَعَرَّفْتَ إلَىَّ فى كُلّ شَىْ‌ءٍ، فَرَأيْتُكَ ظاهِراً فى كُلّ شَىْ‌ءٍ.»

[١]: (تويى كه خودت را در هر چيز به من شناساندى تا در نتيجه تو را در هر چيز آشكار و پيدا ديدم.- خواجه نيز در جايى مى‌گويد:

و ممكن است منظور خواجه از «كار جهان» حركات عالم و موجودات باشد و بخواهد به توحيد افعالى اشاره كند و بگويد: پس از اينكه دانستم تو با همه مظاهر مى‌باشى، گفتار و كردار آنها در نظر من خوش مى آيد؛ كه:

١٩٤

«وَإنْ أعُدُّ نِعَمَكَ وَمِنَنَكَ وَكَرآئِمَ مِنَحِكَ لا احْصيها، يا مَوْلاىَ! أنْتَ الَّذى أنْعَمْتَ، أنْتَ الّذى أحْسَنْتَ، أنْتَ الّذى أجْمَلْتَ، أنْتَ الَّذى أفْضَلْتَ، أنْتَ الّذى مَنَنْتَ، أنْتَ الَّذى أكْمَلْتَ، أنْتَ الَّذى رَزَقْتَ، أنْتَ الَّذى أعْطَيْتَ، أنْتَ الَّذى أغْنَيْتَ،

[١] - اقبال الاعمال، ص ٣٥٠.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٢١، ص ١٨٣.