جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٥٣ - غزل ١٨ گفتم اى سلطان خوبان! رحم كن براين غريب

آن خال مشكين و تجلّى خاصّ كه بر جمال دارى، غريب افتاده است و كسى نمى‌تواند از آن بهره اى برد. كنايه از اينكه: مرا از ديدار و تجلّياتت بهره‌مند نما، در جايى مى گويد:

لذا باز مى گويد:

معشوقا! اگرچه در نگارستانِ عالم، جمالهاى با طراوت زياد است، ولى جمال تو كجا و آنها كجا؟ جمال با طراوت و نشاط انگيزت غريب افتاده و كسى از آن بهره نمى‌گيرد. خلاصه بخواهد بگويد، مرا از دام توجّه به كثرات خارج كن، تا با ملكوتشان در كثرت و با كثرت مشاهدات نمايم؛ كه:

١٢٦

«أنْتَ الَّذى لا إله غَيْرُكَ، تَعَرَّفْتَ لِكُلِّ شَىْ‌ءٍ، فَما جَهِلَكَ شَىْ‌ءٍ، وَأنْتَ الَّذى تَعَرَّفْتَ إلَىَّ فى كُلِّ شَىْ‌ءٍ فَرَأيْتُكَ ظاهِراً فى كلّ شَىْ‌ءٍ، وَأنْتَ الظّاهِرُ لِكُلّ شَىْ‌ءٍ.»

[٣]: (تويى كه معبودى جز تو نيست، خودت را به هر چيز شناساندى و لذا هيچ چيز به تو جاهل نيست، و تويى كه خودت را در هر چيز به من شناساندى و در نتيجه تو را در هر چيز آشكار ديدم، و تويى كه براى هر چيزى آشكار و پيدايى.- به.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٧، ص ٦٢.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٠٢، ص ١٠٥.

[٣] - اقبال الاعمال، ص ٣٥٠.