سخن كلام قرآنى است كه در بلاغت و رسائى و تاثير مثل و مانندى ندارد. و گفته شده كه مقصود تمثيل و تنظير نيست، بلكه همان ظاهر كلام منظور است چون آيات ديگرى هم در قرآن هست كه خوف و خشيت سنگها و جمادات را از خدا بيان ميكند بدون اينكه مبالغه و يا تمثيلى در ميان باشد مانند وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ‌ بقره بعضى از سنگها از جهت خوف و خشيت الهى از قله‌هاى كوه جدا شده و فرو مى‌افتد و سقوط ميكند.

بالاخره اين آيه در مقام توصيف كفار سنگ دل است كه در مقابل شنيدن آيات قرآنى هيچ گونه تأثر و نرمشى در دل آنها راه پيدا نميكند كه همين آيات اگر بر كوه نازل شود خشوع و تأثرى پيدا ميكند. و دليل بر اينكه اين آيه در مقام تنظير و تمثيل است جمله آخر آيه است كه فرموده‌ وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ‌ إِنَّ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ‌ آنان كه از عذاب غائب كه هنوز او را نديده‌اند ميترسند و يا خودشان از عذاب غائب هستند و يا در خلوات كه از مردم غائب و پوشيده‌اند و يا در غيب خودشان و مخفى‌گاه دل خويش ترس و خشيت دارند لَهُمْ مَغْفِرَةٌ بخششى است براى گناهانشان و اجر كبير پاداش بزرگى كه تمام لذائذ دنيوى در مقابلش كوچك و ناچيز است. أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّماءِ آيا از ملائكه آسمان كه مأمور اداره و تدبير عالم خلقت و آفرينش هستند در امان هستيد؟ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ‌ كه شما را در اعماق زمين مانند قارون فرو برند فَإِذا هِيَ تَمُورُ با يك حركت و جنبش ناگهانى‌ أَنْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً. و يا با رگبار سنگريزه شما را زير عذاب و كيفر قرار دهند. فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ هنگام مشاهده عذاب ميفهميد كه تهديد و هشدار من چگونه است ولى توجه و درك آن زمان سودى ندارد فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ كه چگونه بوده انكار و خشم و غضب من بر اين كفار و اين جمله تسليت و دلدارى رسول خدا ٦ و تهديد كفار و مشركين قريش است‌ أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صافَّاتٍ‌ يعنى در حالى كه هنگام پرواز بالهاى خود را باز كرده باشند و در جو فضا هستند كه در اين حال پرهاى متعددى كه در هر بال دارند رديف شده و در صف منظمى قرار ميگيرد وَ يَقْبِضْنَ‌ و در حالى كه بالها را جمع كرده و چند بار بپهلو و شكم خود ميزنند كه براى حركت در فضا با اين عمل كمك بگيرند ما يُمْسِكُهُنَ‌ نگهدارنده اينها در هوا بر خلاف طبيعت و در مقابل جاذبه‌ إِلَّا الرَّحْمنُ‌ جز خداى مهربان كسى نيست‌ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ بَصِيرٌ. بچگونگى خلقت و لوازم زندگى هر چيزى بينا و آگاه است. أَمَّنْ هذَا الَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ‌ يعنى آيات دقت نميكنيد در امثال و نظائر اين خلقتها تا بفهمند كه ما قدرت و توانائى كيفر و فرستادن عذاب بر