ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٦ - باب ٤٠ در بيان اينكه كمال انسان به چيست و معناى مردانگى و جوانمردى
اوهام و خيالات.
اى علقمه زبانهائى كه ذات مقدس خداوندى را بچيزهائى كه هيچ شايستگى و تناسبى با خداوند ندارد نسبت ميدهد چگونه ممكن است از نسبتهاى ناراحتكننده بشما خود دارى نمايد- پس بايد شما از پروردگار يارى بطلبيد و صبر و استقامت داشته باشيد كه زمين ملك خدا است ميدهد او را بهر كس كه خواهد و البته پايان امر و عاقبت نيك براى پرهيزكاران است.
بنى اسرائيل بموسى گفتند: اى موسى پيش از آمدن تو، ما تحت فشار و اذيت بوديم و بعد از آمدن تو هم مورد آزار هستيم خداوند بموسى خطاب كرد اى موسى باينها بگو اميد است پروردگار توانا دشمن شما را نابود سازد و شما را بجاى آنان قرار دهد تا شما چگونه رفتار داشته باشيد.
باب ٤٠ در بيان اينكه كمال انسان به چيست و معناى مردانگى و جوانمردى
١- خصال صدوق ج ١ ص ١٦٤ امير مؤمنان ٧ فرمود كمال انسان بشش خصلت است: با دو عضو كوچك بدن و با دو قسمت بزرگ از انسان و با دو چيزى كه مربوط به هيئت و ظاهر انسان است اما آن دو عضو كوچك عبارت از قلب و زبان او است كه اگر جنگ ميرود با دلى قوى و پاك بجنگد و اگر سخن ميگويد با زبانى بليغ و رسا سخن گويد و اما آن دو چيز بزرگ عبارت است از انديشه و فكر صحيح و روشن و ديگر همت بلند و اما آن دو چيز كه مربوط به شكل و ظاهر انسان است عبارت از مال و چهره زيبا است (خلاصه كسى كه داراى اين شش چيز باشد كمال باطنى و ظاهرى را بدست آورده است).
٢ نهج البلاغه حكمت ٤٧ امير مؤمنان ٧ فرمود ارزش انسان بستگى دارد بهمت او و راستگوئى او بسته بمردانگى او و شجاعت او بسته به عظمت و شخصيت او و پاكدامنى او بسته بغيرت و ناموس خواهى او است (اوصاف بعدى و دومى در اين جملات هر چه قوىتر و بيشتر باشد اوصاف قبلى و اولى هم قوىتر و بهتر خواهد بود.
٣ معانى الاخبار ص ١٩ ابى قتاده قمى ميگويد حضور امام ششم در باره فتوة و جوانمردى مذاكره كرديم حضرت فرمود آيا گمان ميكنيد كه جوانمردى با عربده نمودن و كارهاى زشت انجام دادن است كه جوانمردى يعنى سفره گسترده و بخشش بيدريغ و چهره باز و گشاده و خود دارى از آزار مردم اما اين نحو سبكبازىها پليدى و نابكارى است. سپس فرمود مردانگى چيست عرضه داشتيم نميدانيم. فرمود بخدا قسم مردانگى