و اما اخبار ١- محاسن حضرت صادق ٧ در آيه شريفه‌ حَنِيفاً «مُسْلِماً» فرمود يعنى خالص و پاك شده كه بچيزى آميخته نيست ٢- كافى ... هم چنين نقل نمود با اضافه اين جمله كه هيچ اثر و نشانه‌اى از بت‌پرستى وجود ندارد.

بيان حنيف يعنى كسى كه بدين حق كه همان دين خالص و پاك است پاى‌بند باشد و مسلم كسى كه در برابر تمامى اوامر و نواهى خدا تسليم و مطيع باشد و چون خداوند متعال در باره حضرت ابراهيم فرموده‌ ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا وَ لكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ‌ و در اين آيه حنيف مسلم را نقطه مقابل مشرك قرار داده از اين نظر حضرت صادق ٧ حنيف را و يا حنيف مسلم (با توصيف حنيف) را تفسير فرمود بكسى كه در دين خود خالص و پاك بوده و نيز اعمال و افعالش را از شرك جلىّ و خفىّ پاكيزه و بدور دارد. بنا بر اين اوثان و بتها اعم از بت حقيقى و ظاهرى و بتهاى مجازى و درونى چه انسانى كه از اغواء و گمراه سازش شياطين متابعت نموده و آنها را بنده‌وار عبادت و اطاعت نمايد و يا كسى كه از هواهاى نفسانى و تمايلات شهوانى خود پيروى و اطاعت نمايد (تمام اين اقسام را شامل مى‌شود) همچنان كه خداوند متعال فرمود أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ‌ سوره يس ٦٠ اى فرزندان آدم آيا ما با شما عهد و پيمان نبستيم كه شيطان را در اغواء و گمراه سازيش عبادت نكنيد و نيز فرمود أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ‌ آيا ميبينى آن كس را كه هواهاى خود را خداى خود و معبود خود قرار داده سوره فرقان ٤٣ و نيز فرمود اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ‌ اين گروه نادان يهود و نصارى عالم نماهاى فاسق و راهب‌هاى بى‌دين خود را رب و واجب الاطاعه خود دانستند نه خداى مهربان و معبود جهان را. و رسول خدا ٦ فرمود كسى كه درهم و دينار را عبادت كند و بنده آنها باشد ملعون و مطرود است.

٣- محاسن حضرت باقر از رسول خدا ٦ نقل نموده كه فرمود

(انّما هو اللَّه و الشّيطان و الحقّ و الباطل و الهدى و الضّلال و الرّشد و الغىّ و العاجلة و العاقبة و الحسنات و السيّئات فما كان من حسنات فللَّه و ما كان من سيّئات فللشيطان.)

همانا مقصود خدا و شيطان و حق و باطل و هدايت و ضلالت راه‌يابى و گمراهى دنياى نقد و پايان كار و نيكى‌ها و بدى‌ها در ميان اين دسته‌بندى آنچه كه نيكى بشمار ميرود و از رديف خوبى‌ها است از جانب خدا و مربوط باو است و آنچه كه در سرى زشتى‌ها و بدى است از طريق شيطان و با او سر و كار دارد.

٤- كافى هم اين حديث را نقل نموده فقط تغيير مختصرى چنين دارد

و الضّلاله‌