٥- اينكه طبيعت نيت و خود تصميم از عمل بهتر و سالم‌تر است چون تصميم و نيت عقاب و مؤاخذه‌اى ندارد، بلكه اگر نيت نيت خير باشد ثواب و پاداش دارد گر چه بخود عمل موفق نشود و اگر نيت و تصميم كار بد باشد بود و نبود اين نيت هيچ اثرى ندارد و عقاب نميشود ولى عمل چنين نيست زيرا هر كس بمقدار خردلى عمل كند خوب باشد بايد پاداش و كيفرش را خواهد ديد پس درست است كه نيت از اين نظر از عمل بهتر است و من ميگويم در طرف نيت شر هم ممكن است همين طور گفته شود بنا بر اينكه كافر در برابر نيت شر و تصميم عمل بد عقاب دارد و مواخذه مى‌شود گر چه دنبال نيت عمل خارجى نباشد چون عفو و مواخذه نكردن بر نيت شر لطفى است كه مختص مؤمنين است.

٦- اينكه نيت چون از اعمال و كارهاى قلبى و جوانحى است و دل هم خود از تمام جوارح و اعضاء افضل و اشرف است عمل او هم از اعمال سائر جوارح و اعضاء افضل و بهتر است و لذا در قرآن ميفرمايد أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي‌ نماز را بمنظور ذكر و ياد من بپا داريد.

كه خداوند متعال نماز را وسيله و مقدمه ياد خدا قرار داده و البته هميشه مقصود و نتيجه از وسيله و مقدمه اشرف و بهتر است علاوه بر اين عمل قلبى از نظر مردم مستور و پوشيده است و رياء و سمعه و خودنمائى در آن راه ندارد ولى عمل خارجى چنين نيست.

٧- اينكه نيت بعضى از اعمال سخت و دشوار مانند عمل حج و يا جهاد و جانبازى نيت و تصميم اين گونه كارها از پاره از اعمال سبك و آسان مانند قرآن خواندن و يا مثلا يكدرهم و يك تومان تصدق افضل و بهتر است (البته روشن است اين توجيه درست نيست).

٨- آنچه مرحوم سيد مرتضى فرموده در كتاب غرر كه كلمه خير در اين حديث معناى تفضيلى و خوب‌تر بودن را ندارد، بلكه منظور اين است كه نيت مؤمن خود عمل خوبى است و از اعمال خوب او و در رديف كارهاى نيك او است و لفظ من در اين حديث تبعيضيه است و با همين تنافى و تناقض ظاهرى كه ميان اين حديث و آن حديث معروف نبوى ٦ كه فرمود

افضل الأعمال احمزها

بهترين كارها دشوارتر آنها است. بچشم ميخورد رفع مى‌شود و ديگر بذهن نمى‌آيد كه چگونه هم نيت افضل باشد و هم كار دشوارتر و همين توجيه در جمله بعدى كه مربوط به نيت كافر است مناسب است چون در آن جمله هم لفظ شر معناى تفضيلى و بدتر و زشت‌تر را ندارد، بلكه منظور اين است كه نيت و تصميمات شخص كافر بد و زشت و از همان كارهاى بد او است. و اگر ايراد شود كه در احاديث و روايات وارد شده كه آدمى هنگامى كه تصميم عمل نيك و نيت خيرى را بگيرد در نامه عملش حسنه‌اى نوشته مى‌شود گر چه موفق بانجام آن عمل خير نشود ولى اگر نيت و تصميم عمل بدى را گرفت چيزى بر او نوشته نميشود تا وقتى كه آن عمل را انجام بدهد