ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٢٢٥ - باب ٥٤ در باره اخلاص و معناى قرب و نزديكى خداوند متعال
داده آن را قصد كرده و در نظر دارند. ظاهرا زجاج لفظ وجه را بمعناى جهت و سمت و طريق و راه گرفته است.
و نيز در ذيل آيه وَ ادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ گفته اين آيه دعا و تضرع با اخلاص را دستور ميدهد يعنى روى آوريد بسوى او با دعا و تضرع پس از اينكه دين خود را پاك و خالص نموديد و گفته شده معناى آيه اينست كه با ايمان خالص و پاك او را عبادت نمائيد مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ بفتح لام مخلص قرائت شده باين معنا كه خدا اين بندگان را پاك و خالص نموده و براى مقام نبوت اختيار و انتخاب فرموده و بكسر لام هم قرائت شده يعنى بندگانى كه در عبادت و توحيد با اخلاص هستند بندگانى كه خود را و عبادت و طاعت خود را خالص و منحصرا براى خدا قرار دادهاند. أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ كه على الظاهر شرك خفى (رياء) را هم شامل مىشود. يُرِيدُونَ وَجْهَهُ در مجمع وجه را بمعناى رضوان و خشنودى گرفته يعنى رضاى او را خواهانند و گفته شده اينان خواهان تعظيم و قرب و نزديكى او هستند يعنى عبادات خود را بعنوان تعظيم و بزرگداشت مقام الوهيت و براى نزديكى به او انجام ميدهند نه براى رياء و خودنمائى.
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ مرحوم طبرسى گفته يعنى هر كس كه طمع و چشم داشت ديدن ثواب خدا و آرزوى رسيدن بآنرا دارد و اقرار و اعتراف برستاخيز و ايمان بحضور در محضر الهى دارد ... بايد عمل صالح و خالص انجام دهد و گفته شده معناى رجاء، ترس و خشيت است يعنى آن كس كه از شمول عذاب و رويت عقاب الهى ميترسد ... و گفته شده كلمه رجاء معناى عام و وسيعى دارد كه هر دو معنا را ميرساند هم خوف و ترس و هم اميد و آرزو را فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً يعنى عمل خالص و فقط براى تقرب و نزديكى باو وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً غير خدا را هر چه باشد فرشته يا بشر سنگ يا درخت در عبادت خدا شريك نسازد كه حسن چنين گفته و قولى هم هست. يعنى در عبادت رياء و خودنمائى نكند.
مجاهد گويد مردى بمحضر پيغمبر اكرم ٦ شرفياب شد و عرض كرد من صدقه و انفاق ميكنم و از خويشان خود دلجوئى و بآنان سركشى ميكنم و البته اين كارها را فقط براى خدا انجام ميدهم ولى ديگران اين اعمال مرا بازگو كرده و از من تعريف و تمجيد مينمايند و من از مدح و سپاس اينها خوشحال ميشوم حضرت سكوت كرد. و چيزى نفرمود در همين زمان آيه مورد بحث نازل شد عطاء از ابن عباس نقل كرده كه گفت خداوند متعال فرموده وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً در عبادت خدا احدى را شريك نكنيد و نفرموده و لا- يشرك به براى او شريكى نگيريد چون منظور خدا در اين مورد آن اعمالى است كه بايد براى خدا انجام شود. و آن اعمال و عبادات را انسان انجام دهد ولى دوست داشته باشد كه