ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٣٤٢ - باب ٥٩ در باره بيم و اميد و حسن ظن بخدا و گمان لطف و كرم از خداوند متعال داشتن
الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً. از فتن و حوادثى كه هنگام وقوع فقط دامنگير ستمكاران از شما نخواهد شد بترسيد و بپرهيزيد گفته شده يعنى كارهائى كه عواقب شوم آن عمومى است بد و خوب را فرا ميگيرد نظير سستى و مسامحه در امر بمعروف و نهى از منكر و اختلاف و تشتت كلمه و بدعت در دين. عياشى در ذيل تفسير اين آيه گفته كه پس از رحلت و وفات پيغمبر مردم دچار فتنهاى شدند و اختلاف نظر در اجتماع مسلمين پديد آمد و اين آزمايشى بود كه مسلمانان با او مواجه شدند تا بالاخره از على ٧ دست برداشته و با ديگران بيعت كردند با اينكه پيغمبر ٦ مكرر توصيه و دستور فرموده بود كه از على و اوصياء بعد از او عليهم السّلام متابعت نمايند و در مجمع نقل كرده كه على ٧ و حضرت باقر ٧
لتصيبنّ
قرائت نمودهاند- فتنهاى كه قطعا گريبان ستمكاران را فرا ميگيرد فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ يعنى اگر بعقاب و ثواب الهى ايمان و اعتقاد داريد و دلالت بر اين دارد كه خوف و خشيت از خدا از لوازم ايمان است وَ لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ يعنى در تمام جهات دينى فقط از خدا ميترسند و رضا و خشنودى حق را بر رضاى ديگران مقدم ميدارند چون ترس از خطر يك امر فطرى و جبلّى است كه عاقل و خردمند نميتواند مراعات اين خوف را نكند و در مجمع گفته يعنى از احدى از مخلوقين جز از خدا ترسى ندارند و اين در ذيل جمله قبلى است كه فرمود أَ تَخْشَوْنَهُمْ يعنى اگر از مردم خوف و ترس داشته باشيد پس لا بد با اين مردم در موضوع شرك برابرى داريد (آنها مشرك شما هم مشرك هستيد).
همچنان كه فرموده: فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ- هنگامى كه دستور جهاد بر آنها صادر مىشود از كفار ميترسند همان طورى كه از خدا ميترسند- پس در موضوع ترس خدا و غير خدا را شريك هم نمودهاند.
و كذلك مثل گرفتن پيشينيان است أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى گرفتن غضب خداوند آن هنگامى كه اهل قرى و قصبات را فرا گرفت وَ هِيَ ظالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ در حالى كه به ظلم و ستم مشغول بودند كه عذاب او دردناك و دشوار است و در مجمع از رسول خدا ٦ نقل كرده كه فرمود: خداوند بظالم و ستمگر مهلت و فرصت ميدهد تا اينكه ناگهان او را گرفته و ديگر مهلتى باو نخواهد داد سپس حضرت اين آيه را تلاوت نموده: إِنَّ فِي ذلِكَ در عذابهائى كه با هم نابود شده نازل گشت لآية عبرت و پندى است لِمَنْ خافَ عَذابَ الْآخِرَةِ براى كسى كه از عذاب اخروى ترس دارد چون ميفهمد كه اين عذاب دنيوى نمونهاى است از همان عذاب آخرت.
أَنْ تَأْتِيَهُمْ غاشِيَةٌ مِنْ عَذابِ اللَّهِ كه فرا رسد عقوبتى كه فرا گيرد و بپوشاند آنها را بغتة ناگهان و بدون اعلام نشانه و علامتى وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ و آنان بنزول عذاب آگاهى