اجل انسان براى نگهبانى كافى است. و با اينكه معناى حديث آن طورى كه گفتيم صحيح و درست مى‌آيد و شاهد هم داشت كه نقل شد تعجب از بعضى از شارحين كه تصور كرده امرء مرفوع و اجله منصوب كه اولى فاعل و دومى مفعول حرس باشد و گفته عكس اين هم (بهمان نحوى كه قبلا ما گفتيم) احتمال داده مى‌شود و تصور كرده منظور از اين جمله انكار و نفى مطلب است‌

حرس امرء اجله‌

يعنى كسى نميتواند از اجل و مرگ خود نگهدارى كند چون اختيار مرگ در دست انسان نيست تا نگهدارى خويش از او نمايد البته روشن است كه اين معناى جمله نيست و مقصود همان است كه گفته شد (معين بودن وقت مرگ خود نگهدارى است) ولى اشكال كه در اينجا بنظر ميرسد اين است كه بنا بر اين (تا هنگام مرگ و وقت اجل نرسيده انسان نمى‌ميرد و نگهداشته مى‌شود) خود را در معرض هلاكت قرار دادن براى انسان نبايد اشكال داشته باشد و خويشتن دارى در موارد خطر و حفظ نفس نبايد واجب باشد چون اگر اجل انسان نرسيده باشد مرگ و خطر در ميان نيست، بلكه اجل نگهدارنده است با اينكه چنين نيست و مشهور اين است كه حفظ نفس در اين مواقع لازم، بلكه دفع ضرر محتمل واجب است پس بچه مناسبت على ٧ از ديوارى كه مشرف به خراب شدن است دور نشد و در پاسخ آن مرد چنين فرمود: در مقام پاسخ از اين ايراد ممكن است گفته شود اولا امكان دارد اين مورد طورى بوده كه احتمال قوى و گمان اين چنين بوده كه ديوار در اين وقت خراب نميشود ولى مردم چون علاقه زياد بزندگى دارند در موارد احتمال ضعيف هم احتياط ميكنند كه مباد يك وقت مثلا ديوار خراب شود پس نبايد كنار ديوارى كه مختصر تمايلى دارد نشست و لذا حضرت پاسخ داد كه اجل نگهبان انسان است و باين گونه احتمالات بعيد و ضعيف نبايد ترتيب اثر داد فقط موردى كه احتمال قوى و عقلائى باشد و خطر مرگ نزديك باشد احتراز و خويشتن دارى بجا و صحيح است و اينجا آن طور نيست. ولى چون در ذيل قضيه و داستان چنين نقل شده كه هنگامى كه على ٧ از كنار ديوار حركت كرد ديوار خراب شد. اين پاسخ بعيد بنظر ميرسد گر چه باز هم ممكن است توجيهى شود (كه ميزان احتمال شخصى است نه نوعى و شخص حضرت احتمال قوى نميداد) و ثانيا ميتوان چنين گفت اين احتياط نكردن على ٧ در چنين موردى از خصوصيات و امتيازات حضرت بوده چون از طريق بيان و پيشگوئى رسول خدا ٦، على ٧ وقت مرگ خود را كاملا ميدانست و يقين داشت كه اين ديوار الان خراب نميشود گر چه خراب‌شدنش نزديك است زيرا در خبر پيغمبر احتمال خلاف وجود ندارد بنا بر اين تكليف الزامى باحتياط ندارد ولى ديگران‌