و اين نورانيت و حالت يقين بعبادت و عمل بيشترى وامى‌دارد و خلوص نيت كاملترى را باعث مى‌شود كه اين خود نور و روشنى و شرح صدر تام و تمامترى و معرفت ديگر و يقين بالاترى بدنبال دارد و همچنين مرتبا معرفت و نور در كمال عمل و عمل در ازدياد يقين تاثير متقابل دارند تا آن مراحلى كه خدا بخواهد البته بر اين مطالب گواه و شواهد زيادى از آيات قرآن و احاديث هست.

و بايد توجه داشت كه مراحل اوليه ايمان عبارت است از تصديقاتى كه با شك و شبهه آميخته است با اختلاف مراتبى كه دارند كه البته در اين مراحل شرك هم هنوز امكان دارد كه فرمود (ايمان اكثر مردم آميخته با شرك است سوره يوسف ١٠٦) و در اين مراتب است كه اسلام هست ولى ايمان كامل نيست (اعراب گفتند ايمان آورديم به آنان بگو ايمان نياورده‌ايد ولى بگوئيد تسليم شده و در اسلام آمده‌ايم و هنوز ايمان در دل شما راه نيافته سوره حجرات ١٤) و حدود وسط مراحل ايمان تصديقاتى است كه شك و شبهه‌دار نيست (آنانى كه ايمان به خدا و رسولش دارند و شك و ريبى هم ندارند حجرات ١٥) و اكثرا ايمان مخصوصا باين مرحله اطلاق ميگردد (همانا مؤمنان كسانى هستند كه وقتى نام خدا برده مى‌شود دل آنها ميترسد و ميلرزد و هنگامى كه آيات الهى بر آنها تلاوت ميگردد ايمانشان زيادتر شده و توكل و اعتمادشان بر خدا است انفال ٢). و مراحل نهائى ايمان همين تصديقات بدون شك و ريب بانضمام كشف و شهود و لذت و مشاهده حقائق و محبت حقيقى و دوستى كامل محبوب و اشتياق تام و تمام به باريابى بحريم مقدس خدا (خدا آنان را دوست دارد آنان هم خدا را دوست دارند در برابر مؤمنان نرم و مهربان در برابر كافران شديد و بى‌انعطاف از هيچ گونه سرزنش و استهزاء باكى ندارند اين عنايتى است از خدا به آن كس كه بخواهد ميدهد سوره مائده ٥٤) و از اين مرتبه گاهى تعبير به احسان و نيكى شده كه در روايت از احسان چنين تفسير و تعريف شده كه فرمود (احسان اين است كه خدا را طورى عبادت نمائى كه گوئى مى‌بينى او را) و گاهى تعبير به يقين شده است‌ (وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ) بقره ٤ بامر معاد يقين دارند) و اشاره باين مراحل سه‌گانه است گفتار خداوند متعال (بر مؤمنانى كه داراى عمل صالحند باكى نيست در آنچه بخورند در صورتى كه داراى تقوى و ايمان و عمل صالح باشند (مرحله اولى) سپس باز هم تقوى و ايمان داشته باشند (مرحله دوم) سپس باز هم داراى تقوى و احسان باشند و خدا اهل احسان را دوست دارد (مرحله سوم) و متقابلا كفر هم مراحلى دارد و در قرآن هم بآن اشاره مراحل اشاره شده كه فرمود:

(آنان كه ايمان آوردند سپس كفر ورزيدند و ايمان آوردند باز هم راه كفر را گرفتند