تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ١٣٠ - فرمان أمير مؤمنان
پس خدا را خدا را، در باره طبقه پائين، بيچارگان، و درماندگان، و مستمندان، و نيازمندان كه در شدّت فقرند و زمينگيران در نظر دار، زيرا اين طبقه به دو گروه تقسيم مىشوند: يا نيازمند خرسندند (قانع)، و يا بينواى سائل (معتر)، پس آنچه را كه خداوند از حقّ خود براى آن طبقه نزد تو سپرده است در اختيارشان گذار، و از درآمدها (مستغلّات دولتى) در هر شهر براى آنان حقوقى مقرّر دار، و اين را بدان كه براى آنان كه دورند همان حقّ است كه براى نزديكان است و رعايت همه به عهده تو است.
مبادا توجّه به كارى تو را از رسيدگى به حال ايشان به خود مشغول دارد، زيرا در پرداختن به كارهاى مهمّ و بزرگ عذر و بهانهاى در اهمال كارهاى كوچك نيست. بنا بر اين از رسيدگى به كارشان دريغ مورز و چهرهات را بر رويشان درهم مكش، و براى رضاى خدا فروتنى كن تا خداوند جايگاهت را رفيع كند، و در مقابل ضعيفان افتاده و فروتن باش، و چنان بنما كه در اين كار به ايشان نيازمندى، و خود شخصا به بررسى حال آن افراد كه مشكلاتشان به تو گزارش نمىشود بپرداز، از كسانى كه چشمها حاضر به ديدنشان نيست، و مردم آنان را كوچك مىشمارند. براى بررسى حال آنان شخص مطمئنّى كه از جماعت خداترسان و فروتنان باشد برگزين، تا مشكلات ايشان را به تو گزارش دهد، پس رفتارت با آنان به گونهاى باشد كه به هنگام روبرو شدن با خدا (روز قيامت) عذر و بهانهاى را پيش فرستاده باشى (معذور باشى). زيرا كه اين گروه از ديگران به عدل و داد نيازمندترند، و در اداى حقّ همگان نزد خدا جاى عذر و بهانهاى باقى گذار. و حال يتيمان و زمين گيران و سالخوردگان را بررسى كن، آنان كه هيچ راه چارهاى ندارند و نمىخواهند دست نياز به سوى مردم برند، و براى آنان جيره و خواروبارى معيّن دار چرا كه ايشان بندگان خدايند، پس به وسيله نجات اين جمعيت از مشكلات و برگرداندن آنان به جايگاه اصليشان از نظر حقوق و مزايا خود را به خداوند نزديك ساز، زيرا محقّقا، اعمال و كردار آدمى تنها به درستى نيّت خالص مىگردد. پس بدين نكته توجّه كن كه دل همه مردم يا بعضى از ايشان تنها به احقاق حقوقشان در پنهانى خوش نشده و آرام نمىگيرد، بلكه بايد حضورا حاجات خود را با تو در ميان نهند، و اين مطلب بر زمامداران سخت و گران است، و رعايت حقّ بتمامه سخت و ثقيل است. هر چند كه خداوند آن را براى گروهى كه خواهان عاقبتند راحت و سبك ساخته است، آنان خود را وادار به صبر كرده و به صحّت و درستى وعده الهى- براى