شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٨ - اصالة البراءة
شيخ انصارى مىفرمايد:
ممكن است اين اقوال صرفا تفاوت در تعبير باشد، ولى مراد واقعى همه يك امر است و ممكن است كه اين اقوال تفاوت معنوى و واقعى داشته باشند، يا همه با يكديگر و يا لا اقل برخى با برخى ديگر.[١]
سپس مطلب را بدين شكل توضيح مىدهد كه جناب وحيد بهبهانى در باب شبهات حكميه تحريميه- كه منشا شبهه فقدان نص باشد- چهار قول را به اخبارىها نسبت داده است: قول به توقف، قول به احتياط، حرمت ظاهرى، حرمت واقعى.[٢]
ممكن است همه اين اقوال بر يك واقعيت منطبق باشند؛ يعنى منظور همه اخبارىها آن است كه در موارد شبهه بايد از امور مشتبهه اجتناب نمود. منتهى هركدام به شكلى محاسبه نموده و بهگونهاى تعبير كردهاند.
به عقيده قائلان به توقف اخبار توقف دلالتشان كامل بوده، لذا به آنها تمسك كرده و به همان لسان يعنى توقف تعبير نموده است.
به نظر قائلان به احتياط اخبار احتياط تامّ الدلالة بوده، لذا به همان لسان عبارت آورده است.
از سوى ديگر قائلان به حرمت ظاهرى اينگونه محاسبه كردهاند كه شرب توتون كه در ظاهر حكم آن بر من مشتبه است، حتما در واقع و لوح محفوظ حكمى دارد كه مكلف از آن بىخبر است، ولى در ظاهر براساس اخبار اجتناب از شبهه مثل اخبار التثليث وظيفه دارد از شبهه اجتناب كند؛ روى اين اصل در مقابل حرمت واقعيه كه ما از آن خبر نداريم، به حرمت ظاهريه تعبير نموده است.
قائلان به حرمت واقعيه نيز بهگونه ديگرى محاسبه نمودهاند. آنان معتقدند كه حرمت واقعيهاى كه محتمل است، مربوط به خود شرب توتون است، ولى عنوان مشتبه بما هو مشتبه نيز موضوعى است و حكمى دارد. به عبارت ديگر، شرب توتون بما هو هو حكمى دارد و شرب توتون بما هو مشتبه نيز موضوعى است و حكمى
[١]. رسائل، ص ١٩٣.
[٢]. همان، ص ٢١٧( تنبيه رابع).