فقرات فقهيه

شناسه كتاب

تقسيمبندى احكام الهيه

شاخه اول - احكام اعتقادى

شاخه دوم - احكام اخلاقى

شاخه سوم - احكام عملى

دسته اول - احكام مربوط به اموال

باب اول - احكام مربوط به اموال عام

باب دوم - احكام مربوط به اموال خاص

گروه اول - احكام مربوط به تصرف در اموال خاص

گروه دوم - اسباب شرعيه براى تملك اموال خاص يا كسب حق خاص

دسته دوم - احكام مربوط به سلوك خاص

دسته سوم - احكام مربوط به سلوك عام

عبادات و توصليات

شمول تقسيم بندى مذكور

چينش بخشهاى جلد پنجم

بخش بيست و سوم انواع تصرف در اموال خاص * كسب و تجارت به لحاظ حكم تكليفى *

تعريف كسب و تجارت

فضيلت كسب و تجارت

انواع كسب و تجارت به لحاظ حكم تكليفى

* دسته اول - كسب و تجارت واجب *

* دسته دوم - كسب و تجارت مستحب *

* دسته سوم - كسب و تجارت مباح *

* دسته چهارم - كسب و تجارت مكروه *

* دسته پنجم - كسب و تجارت حرام *مكاسب محرمه غير مختصه

1 - تكسب به وسيله عين نجس

2 - تكسب به وسيله چيزهاى متنجس غير قابل تطهير

3 - تكسب به وسيله اموال بدست آمده از راه نامشروع

4 - تكسب به وسيله چيزى كه عرفا مال نيست

5 - تكسب به وسيله آلاتى كه منفعت آنها منحصر در حرام است

6 - تكسب به وسيله آلات مشتركه، به قصد استفاده حرام

7 - ساخت مجسمه براى عبادت

8 - تكسب به وسيله ظروف ذيل

9 - معاملهاى كه اموال را در اختيار انجام كارهاى نامشروع قرار مىدهد

10 - تكسب با چيزهاى منقش به تصاوير مبتذل و محرك

11 - تكسب به وسيله مال مغشوش

مذمت غش

اقسام غش و احكام آنها

12 - تكسب به وسيله مال غير

13 - معامله مشتركات مردمى

14 - تكسب با چيز مشتبهى كه اصل در آن حرمت است

15 - بالا بردن قيمت كالا به قصد تحريص ديگران

16 - خريد و فروش ترديدى

17 - خريد و فروش و بنابر احتياط انواع تجارتها در حال اعتكاف

18 - معاملهاى كه يك طرف يا هر دو طرف آن افراد زير باشند

19 - سحر و آموزش و يادگيرى و تكسب به آن

20 - تنجيم

21 - احضار و تسخير جن و ارواح و استخدام ملائكه

22 - فالگيرى

23 - شعبدة و كهانة

24 - قيافه شناسى

25 - لهو و لعب

26 - رقص

27 - تراشيدن ريش

28 - رشوه و تقلب

29 - تكسب به واسطه تعدى به حقوق ديگران

30 - سفر دريايى در هنگام تلاطم دريا

31 - قمار و لاتار

32 - خريد و فروش برگههاى ارمغان بهزيستى و هماى رحمت

33 - تدليس در آرايشگرى

34 - غناء

35 - اجراء برنامههاى قرآنى توسط زنان در حضور نامحرم

36 - اداره كلاسهاى تئاتر مخصوص خانمها توسط مربى مرد

37 - تشكيل گروههاى مختلط از مرد و زن براى اجراء برنامه

38 - قصابى كافر براى مسلمانان

39 - مدح كسى كه سزاوار مدح نيست و ذم كسى كه سزاوار ذم نيست

40 - تشبيب

41 - احتكار

42 - كمك كردن به ظالمين

43 - قبول ولايت ظالمين

44 - خريد مال خراجية و مال مقاسمة

45 - رأى دادن به افراد ناشايست

46 - خريد و فروش آميخته به ربا

امر اول - عوضين مكيل و موزون باشند

امر دوم - عوضين در جنس متحد باشند

صور فروش جنس ربوى به همان جنس

راههاى فرار از ربا

مواردى كه ربا حرام نيست

47 - آموزش و حفظ و نوشتن كتب ضلال و نسخ شده

48 - تكسب به وسيله گناهان

* دسته ششم - كسب و تجارت حرام *مكاسب محرمه مختصه

مكاسب محرمه مختصه به بيع

1 - خريد و فروش در حين نداء نماز جمعه

2 - خريد و فروش تا وقت نتاج و خريد و فروش نتاج به تنهايى

3 - تكسب به وسيله كم فروشى

4 - خريد و فروش به شرط ملامسةلمس كردن و دست زدن

5 - خريد و فروش به شرط انداختن

6 - خريد و فروش به شرط زدن سنگ

7 - فروش جنس مكيل و موزون قبل از قبض

8 - خريد و فروش سلف پيش از حلول أجل

9 - خريد فروش دين به دين

10 - معامله سلف در جنسى كه نتوان آن را توصيف كرد

11 - خريد و فروش اجناس روييدنى پيش از آنكه ظاهر شوند

12 - بيع محاقلة

13 - بيع مزابنة

14 - فروش مال گرو گذاشته شده

15 - خريد و فروش انسان آزاد

16 - خريد و فروش زمينهاى مفتوح العنوة

17 - خريد و فروش حيوان فرارى و حيوان گم شده

18 - خريد و فروش منفعت تنها

19 - فروش چيزى مشروط به شرط ذيل

مكاسب محرمه مختصه به إجاره

1 - اجاره براى بيع محرمات

2 - اجاره براى امور زير

3 - اجير شدن براى كشيدن كاريكاتور

4 - قرار دادن مال الاجاره در زراعت زمين مورد اجاره

5 - نوحهگرى به باطل

6 - اجرت گرفتن براى انجام واجبات عينيه

7 - انجام امور پزشكى

دسته اول - امور پزشكى كه انجام آنها حرام است

دسته دوم - امور پزشكى كه انجام آنها حرام نيست

بخش بيست و چهارم انواع تصرف در اموال خاص * حجر *

تعريف حجر

علت ذكر بخش حجر بعد از كسب و تجارت به لحاظ حكم تكليفى

اصناف محجوران

اول - صغارافراد نابالغ

ولايت پدر و جد پدرى - هرچه بالا رود - و وصى و حاكم شرع و مؤمنين

دوم - مجانينافراد ديوانه

سوم - افرادى كه قصد از آنها متمشى نمىشود

چهارم - افراد مسلوب الاختيار

پنجم - سفيهان

ششم - مفلسينورشكستگان

هفتم - كسانى كه نقدا معامله كرده و يكى از عوضين را تحويل ندادهاند

هشتم - مرتدان

نهم - راهن نسبت به مال مورد رهن

دهم - كسانى كه در مال خود گرفتار شبهه محصورهاند

يازدهم - كسانى كه حاكم شرع آنها را به جهت امر دينى محجور نموده

دوازدهم - محكومان

سيزدهم - مقران

چهاردهم - دزدان و قطاع الطريقان

پانزدهم - كسانى كه با نذر يا خود را محجور نمودهاند

بيماران مبتلى به مرض مرگ محجور نمىباشند

بخش بيست و پنجم انواع تصرف در اموال خاص * مشتركات مربوط به بخشهاى اموال خاص *

انواع مشتركات مربوط به بخشهاى اموال خاص

* اول - لزوم يادگيرى احكام معامله *

* دوم - شروط مربوط به طرفين معامله *

اول - عقل

دوم - بلوغ يا إشراف ولى

سوم - قصد

چهارم - اختيار

پنجم - سفيه نباشند

ششم - مفلس - ورشكسته - نباشند

هفتم - مالك تصرف در عوضين باشند

اول - كسانى كه خود مالك مال هستند و محجور نمىباشند

دوم - كسانى كه از طرف مالك مال وكيل هستند

سوم - كسانى كه از طرف مالك مال مأذون مىباشند

چهارم - كسانى كه ولى مالك مال مىباشند

اول - پدر و جد پدرى

دوم - وصى

سوم - حاكم شرع

چهارم - عدول مؤمنين

* سوم - شروط مربوط به عوضين *

اول - ارزش و اعتبار عقلائى داشته باشند

دوم - مقدار آنها معلوم باشد

سوم - جنس و اوصاف و ويژگيهاى آنها معلوم باشند

چهارم - ملك طلق يا به منزله ملك طلق باشند

پنجم - تسليم نمودن آنها ممكن باشد

* چهارم - عقد معامله *

* ششم و هفتم - إقاله و خيارات *

خيارات

* هشتم - قواعد سهگانه *قاعده يد، بازار اسلام، قاعده احسان

قاعده يددست

تعريف يد

حجيت يد

اسامى يد

اقسام يد

اول - يد مالكى

دوم - يد تذكية

سوم - يد أمانت

چهارم - يد طهارت

پنجم - يد ضمان

ششم - يد مجرده

بازار اسلام

قاعده احسان

بخش بيست و ششم انواع تصرف در اموال خاص * بيعخريد و فروش *

تعريف خريد و فروش

فضيلت خريد و فروش

عقد بيعخريد و فروش

شروط مربوط به بيع

دسته اول - شروط مربوط به فروشنده و خريدار

اول - بلوغ يا إشراف ولى

دوم - عقل

سوم - اختيار

چهارم - قصد

پنجم - سفيه نباشند

ششم - مفلس نباشند

هفتم - مالك تصرف در عوضين باشند

دسته دوم - شروط مربوط به عوضينكالا و قيمت آن

امور مربوط به بيع به لحاظ احكام تكليفى

اول - امور حرام

دوم - امور واجب

سوم - امور مستحب

چهارم - امور مكروه

پنجم - امور مباح

انواع بيع به لحاظ مبيع

دسته اول - بيع صرف

دسته دوم - بيع ثمارميوهها

دسته سوم - بيع حيوان

انواع بيع به لحاظ كيفيت تسليم عوضين

اول - بيع نقد

دوم - بيع نسيه

سوم - بيع كالى به كالى

چهارم - بيع سلف يا سلم

شرائط مربوط به بيع سلف

اول - بيع نقدين به نقدين نباشد

دوم - عوض و معوض هر دو مكيل يا موزون نباشند

سوم - عين و اوصاف مالى كه به سلف فروخته مىشود معلوم شوند

چهارم - خريدار پيش از جدا شدن از فروشنده تمام قيمت را به او بدهد

پنجم - مقدار كالاى مورد بيع سلف معلوم شود

ششم - زمان تحويل كالا را بطور كامل تعيين كنند

هفتم - وقتى را براى تحويل كالا تعيين كنند كه كالا در آن وقت كمياب نباشد

هشتم - بنابر احتياط واجب محل تحويل كالا را تعيين كنند

انواع بيع به لحاظ رأس المال

اول - بيع مساومة

دوم - بيع تولية

سوم - بيع مرابحة

چهارم - بيع مواضعة

پنجم - بيع تشريك

احكام انواع پنجگانه مذكوره

تسليم و قبض و احكام آنها

انواع كالا و چيزهايى كه داخل در بيع آنها مىباشند

اول - زمين

دوم - باغ و بوستان

سوم - خانه

چهارم - دهكده

پنجم - درخت

ششم - حيوانات

شروط ضمن عقد خريد و فروش

احكام اختلاف بين فروشنده و خريدار

بخش بيست و هفتم انواع تصرف در اموال خاص * إقاله *

تعريف إقاله

فضيلت پذيرش إقاله

عقد إقاله

شروط مربوط به إقاله

شروط مربوط به طرفين إقاله

اول - بلوغ يا إشراف ولى

دوم - عقل

سوم - اختيار

چهارم - قصد

پنجم - سفيه نباشند

ششم - مفلس نباشند

هفتم - مالك تصرف در عوضين باشند

احكام إقاله

بخش بيست و هشتم انواع تصرف در اموال خاص * سرقفلى *

تعريف سرقفلى

عقد سرقفلى

شروط مربوط به سرقفلى

احكام سرقفلى

بخش بيست و نهم انواع تصرف در اموال خاص * خيارات *

تعريف خيارات

انواع خيارات

اول - خيار مجلس

دوم - خيار حيوان

سوم - خيار شرط

چهارم - خيار غبن

پنجم - خيار تأخير

ششم - خيار رؤيتخيار تخلف وصف

هفتم - خيار عيب

هشتم - خيار تبعض صفقة

نهم - خيار تخلف شرط

دهم - خيار تدليس

يازدهم - خيار شركت

دوازدهم - خيار تلف

سيزدهم - خيار تفليس

چهاردهم - خيار جهالت

پانزدهم - خيار تعذر تسليم

شانزدهم - خيار در كالايى كه در يك روز ضائع يا بهايش كم مىگردد

احكام مشتركه بين همه خيارات

بخش سىام انواع تصرف در اموال خاص * شفعه *

تعريف شفعه

اصطلاحات شفعه

اخذ به شفعه

شروط مربوط به شفيع

اول - در صورتى كه خريدار مسلمان است شفيع هم مسلمان باشد

دوم - شفيع توان پرداخت قيمت را داشته باشد

سوم - قيمت را در هنگام إعمال حق شفعه و يا در مهلت مقرره بپردازد

احكام حق شفعه

نزاع بين شفيع و مشترى

بخش سى و يكم انواع تصرف در اموال خاص * إجاره *

تعريف اجاره

اصطلاحات اجاره

عقد اجاره

شروط مربوط به اجاره

دسته اول - شروط مربوط به طرفين اجاره

اول - بلوغ يا إشراف ولى

دوم - عقل

سوم - اختيار

چهارم - قصد

پنجم - سفيه نباشند

ششم - مفلس نباشند

هفتم - مالك تصرف در عوضين باشند

دسته دوم - شروط مربوط به عين مورد اجاره

اول و دوم - عين مورد اجاره معين و معلوم باشد

سوم - عين مورد اجاره با بهرهبرى از بين نرود

چهارم - بهرهبرى از عين مورد اجاره شرعا ممنوع نباشد

پنجم - موجر بتواند عين مورد اجاره را تسليم نمايد

انواع تسليم

الف - تسليم در اعيان

ب - تسليم در اعمال

ششم - بهرهبرى از مال مورد اجاره ممكن باشد

دسته سوم - شروط مربوط به اجرتاجاره بها

اول و دوم - اجرت معين و معلوم باشد

سوم - اجرت شرعا ممنوع نباشد

چهارم - مستأجر بتواند اجرت را تسليم نمايد

دسته چهارم - شروط مربوط به منفعت در اجاره

اول - منفعت مال باشد

دوم - منفعت عين مورد اجاره در جهت حلال بكار گرفته شود

سوم - نوع منفعت مورد اجاره را معين نمايند

چهارم - منفعت مورد اجاره معلوم باشد

پنجم - منفعت عين مورد اجاره قابل انتقال باشد

ششم - حصول منفعت براى مستأجر شرعا ممكن باشد

هفتم - تعيين مدت انتفاع در چيزهايى كه بايد مدت آنها معلوم باشد

احكام مربوط به اجاره

دسته اول - چيزى كه مىشود اجاره داد

دسته دوم - اجاره مربوط به اعيان

دسته سوم - اجاره مربوط به نفس

اجاره مرضعة

اجاره مربوط به امور واجب، مستحب، حرام و مكروه

دسته چهارم - فسخ و انفساخ اجاره

دسته پنجم - واگذارى متعلق اجاره به ديگرى توسط مستأجر

دسته ششم - ضمان مستأجر

دسته هفتم - نزاع بين موجر و مستأجر

بخش سى و دوم انواع تصرف در اموال خاص * جعاله *

تعريف جعاله

اصطلاحات جعاله

ايجاب جعاله

شروط مربوط به جعاله

اول - جاعل اهليت استيجار داشته باشد

دوم - عمل براى عامل ممكن باشد

سوم - مورد جعاله حلال باشد

احكام جعاله

نزاع بين عامل و جاعل

بخش سى و سوم انواع تصرف در اموال خاص * مزارعه *

تعريف مزارعه

اصطلاحات مزارعه

فضيلت زراعت

عقد مزارعه

شروط مزارعه

دسته اول - شروط مربوط به طرفين عقد

اول - بلوغ يا إشراف ولى

دوم - عقل

سوم - اختيار

چهارم - قصد

پنجم - سفيه نباشند

ششم - مالك زمين مفلس نباشد

هفتم - واگذار كننده زمين مالك تصرف آن باشد

دسته دوم - شروط مربوط به صحت مزارعه

اول - شركت

دوم - مشاع بودن سهام شركت

سوم - معين بودن سهم هر كدام

چهارم - تعيين زمان

پنجم - زمين قابل زرع باشد

ششم - تعيين نوع بذر

هفتم - تعيين زمين

هشتم - تعيين هزينه

احكام مزارعه

مستحبات مربوط به مزارعه

نزاع بين مالك و عامل در مزارعه

بخش سى و چهارم انواع تصرف در اموال خاص * تقبل به حسب تخمين *

تعريف و عقد تقبل به حسب تخمين

تعريف تقبل به حسب تخمين

عقد تقبل به حسب تخمين

احكام مربوط به تقبل به حسب تخمين

بخش سى و پنجم انواع تصرف در اموال خاص * مساقات *

تعريف مساقات

عقد مساقات

شروط مربوط به مساقات

دسته اول - شروط مربوط به طرفين عقد

اول - بلوغ يا اشراف ولى

دوم - عقل

سوم - اختيار

چهارم - قصد

پنجم - سفيه نباشند

ششم - صاحب باغ مفلس نباشد

هفتم - مساقات دهنده باغ مالك تصرف آن باشد

دسته دوم - درختان و كار باغ معلوم و معين باشند

دسته سوم - درختان در زمين ريشه دوانيده باشند

دسته چهارم - مدت مساقات معين باشد

دسته پنجم - آغاز مدت پيش از آشكار شدن ميوه باشد

دسته ششم - سهم هر يك از طرفين بطور اشاعه معين گردد

دسته هفتم - وظائف هر يك از طرفين مشخص گردد

احكام مساقات

نزاع بين مالك با عامل در مساقات

بخش سى و ششم انواع تصرف در اموال خاص * مغارسه *

تعريف مغارسه

احكام مغارسه

فهرست مطالب

فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٢٢ - دوم - مقدار آنها معلوم باشد

* سوم- شروط مربوط به عوضين*

٥٠- شروط مشتركه مربوط به عوضين- كالاى مورد معامله و عوض آن- عبارتند از: ١- ارزش و اعتبار عقلائى داشته باشند، ٢- مقدار آنها معلوم باشد، ٣- جنس و اوصاف و ويژگيهاى آنها معلوم باشند، ٤- مِلك طِلق يا به منزله مِلك طِلق باشند، ٥- تسليم نمودن آنها ممكن باشد.

اول- ارزش و اعتبار عقلائى داشته باشند:

٥١- در معامله، عوضين بايد داراى ارزش و اعتبار عقلائى باشند، بنابراين فروش چيزهايى كه فاقد چنين ارزش و اعتبارى هستند- نظير معامله بسيارى از حشرات و ...- جائز نيست، و همچنين است حكم سائر معاملات.

دوم- مقدار آنها معلوم باشد:

٥٢- در معامله بايد مقدار عوضين نزد طرفين معامله معلوم باشد.

٥٣- راه آگاهى به مقدار اجناس مورد معامله متفاوت است، بعضى با وزن و بعضى با پيمانه و بعضى با شمارش و بعضى با ديدن و بعضى با متر و ذرع مشخص مى‌شوند.