تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٦٦ - سوره الفتح(٤٨) آيات ١ تا ٩
كه گمان برندگانند بخداى ظَنَّ السَّوْءِ گمان بد كه آن مظنه عدم نصرت او سبحانه است رسول خود صلى اللَّه عليه و آله و سلّم را بر اهل مكه و عدم ظفر اهل اسلام بر كفره و مقهور و مغلوب شدن ايشان در حديبيه عَلَيْهِمْ بر اين گمان برندگانست دائِرَةُ السَّوْءِ گردش بد يعنى گمان بد كه بر اهل اسلام ميبرند بر ايشان بازگشت و همه مغلوب و منكوب گشتند و بهلاكت ابدى گرفتار شدند وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ و خشم گرفت خداى بر ايشان وَ لَعَنَهُمْ و براند از رحمت خود ايشان را وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ و آماده ساخت براى ايشان دوزخ را وَ ساءَتْ مَصِيراً و بد بازگشتنى است دوزخ، و بدانكه واو در جمله ثانيه و ثالثه در موضع فا است زيرا كه لعن سبب اعداد است و غضب سبب لعن پس آن مستلزم دخول فا باشد ليكن چون كه مراد استقلال هر يك از آنهاست در بيان وعيد بدون اعتبار سبب ديگر از اين سبب اختيار واو نمود بر فاء و بعد از آن بجهت زيادتى تخويف ايشان فرمود كه:
٧- وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ و مر خداى راست لشكرهاى آسمانها و زمينها يعنى ما سواى او همه مسخر فرمان و مملوك ويند چنان كه عساكر منقاد سردار خود باشند پس از انتقام كفار و اهل نفاق عاجز نخواهد بود، و چون اين جمله در اول متصل است بذكر مؤمنان و در اينمقام باحوال مشركان و منافقان پس ذكر آن در اول بجهت وعده مؤمنان است بفتح تا بنصرت الهى مستوثق و مستظهر باشند و اعاده آن در اين مقام بجهت وعيد مشركان و منافقان است تا از عقوبت ربانى خايف گردند، و نيز بجهت زيادتى تهديد و وعيد ايشانست كه در اينجا اثبات صفت عزت نموده در مقام صفت علم و فرمود كه وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً و هست خداى غالب در قهر و انتقام خود از اعداء حَكِيماً دانا در آنچه كند و فرمايد چه جميع افعال او معلل بغرض و مصلحت است، آن گه بجهت رد لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ أَحَداً كه مقول قول كفار است خطاب بسيد ابرار مىكند و ميگويد كه:
٨- إِنَّا أَرْسَلْناكَ بدرستى كه ما فرستاديم ترا بر جميع عالميان شاهِداً در حالتى كه گواه باشى بر آنچه از امت تو صادر مىشود از طاعت و معصيت و قبول و رد ايمان وَ مُبَشِّراً و مژده دهنده بمرتبه عظيم در روضه خلد برين آنان را كه در اوامر و نواهى اطاعت قول تو نمودهاند وَ نَذِيراً و بيم كننده بعذاب اليم در دركه جحيم كسانى را كه در حق تو عصيان ورزيدهاند و اقوال تو را بسمع قبول اصغاء نكردهاند و اين ارسال و شهادت و تبشير و نذارت.
٩- لِتُؤْمِنُوا براى آنست كه تصديق كنيد اى بندگان بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ بخدا و