٦٤- إِنَّ ذلِكَ‌ بدرستى كه آنچه محكى شد از احوال دوزخيان و اقوال ايشان‌ لَحَقٌ‌ هر آينه راست است و درست و محقق الوقوع و آن‌ تَخاصُمُ أَهْلِ النَّارِ جدال و نزاع كردن اهل دوزخ است با يكديگر و ماجراى ايشان و اين بدل‌ لَحَقٌ‌ است يا خبر مبتداى محذوف يا خبر بعد از خبر و چون‌ لا مَرْحَباً بِهِمْ‌ كه قول رؤسا است و بَلْ أَنْتُمْ لا مَرْحَباً بِكُمْ‌ كه گفتار اتباع است از باب خصومت است پس جميع تقاول ايشان را تخاصم گفته بجهت اشتمال آن بر خصومت و اين از قبيل تسميه كل است باسم جزء پس خطاب مى‌كند بحضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله و سلم و مى‌گويد كه:

٦٥- قُلْ‌ بگو اى محمّد مشركان را إِنَّما أَنَا جز اين نيست كه من شما را مُنْذِرٌ بيم‌كننده‌ام از معاصى و ترساننده از عقاب الهى‌ وَ ما مِنْ إِلهٍ‌ و نيست هيچ خدايى كه سزاوار پرستش باشد إِلَّا اللَّهُ‌ مگر خداى بحق‌ الْواحِدُ كه يگانه است در ذات و منفرد در صفات چه شركت قبول نكند و كثرت در وحدت او راه نيابد الْقَهَّارُ قهر كننده هر شي‌ء بقدرت واسعه و شكننده آمال متكبران و جبابره پس هيچ كس قادر نيست بر خلاصى از عذاب هر گاه كه اراده او تعلق گيرد بعقاب.

٦٦- رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ آفريدگار آسمانها و زمين است‌ وَ ما بَيْنَهُمَا و آنچه ميان آنها است از جن و انس و ساير حيوانات و نباتات يعنى ملكيت و ربوبيت همه عالم از آن اوست‌ الْعَزِيزُ غالب بر عذاب كافران كه هرگز مغلوب نشود در آن‌ الْغَفَّارُ آمرزنده گناه هر كه ملتجى شود باو از عصات اهل ايمان، ذكر اين اوصاف بجهت تقرير توحيد است و وعده و وعيد موحدان و مشركان و تقديم وعيد بر وعد بجهت رعايت سوق كلام و مقتضى حالست كه آن ذكر انذار است در اول كلام، آن گه گفت:

٦٧- قُلْ‌ بگو اى محمّد امت خود را هُوَ آنچه مذكور شد از بيان عقوبت روز قيامت و احوال نشئه آخرت‌ نَبَأٌ عَظِيمٌ‌ خبرى بزرگ است و امرى خطير.

٦٨- أَنْتُمْ‌ شما از غايت فرط غفلت و جهالت‌ عَنْهُ مُعْرِضُونَ‌ از آن رو گردانيد و بآن تكذيب كنندگان، و ابن عباس و قتاده و مجاهد و سدى بر آنند كه ضمير راجع بقرآنست كنايه غير مذكور يعنى قرآن خبرى عظيم و كلامى بزرگ است زيرا كه معجز پيغمبر است و متضمن اخبار انبياى سابق و شما از تدبر كردن در آن و عمل نمودن باوامر آن اعراض نمايندگانيد، و زجاج گفته كه معنى آنست كه بگو اى محمّد كه من خبرى از خدا بشما ميدهم از قصص انبياى‌