تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٩٤ - سوره الجاثية(٤٥) آيات ١٠ تا ١٩
اشجار جَمِيعاً همه آنها مِنْهُ در حالتى كه حاصل است از جانب او نه غير او، و محتمل است كه مِنْهُ خبر مبتداى محذوف باشد و تقدير اينكه هي جميعا منه يعنى آن اشياء بهيئات مجموعى از جانب او است، و احتمال آن نيز دارد كه و سَخَّرَ لَكُمْ تأكيد سخر لكم اول باشد و ما فِي السَّماواتِ مبتداء و مِنْهُ خبر او يعنى جميع آنچه در آسمان و زمين است از نزد او است يا آنكه ما فِي الْأَرْضِ مبتداء باشد و مِنْهُ خبر او يعنى آنچه در زمين است از پيش او است إِنَّ فِي ذلِكَ بدرستى كه در آن چه مذكور شد لَآياتٍ هر آينه نشانهاى قدرت الهى است لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ براى گروهى كه تفكر كنند در آن و بآن استدلال كنند بر وجود صانع قادر عليم منفرد در ذات؛ آوردهاند كه در بدايت اسلام بعضى از اهل ايمان با كفار در مقام نصيحت و موعظه درآمده ايشان را باسلام دعوت كردند و چون متنبه نشدند بايشان در طريق محاجّه سلوك نمودند و ايشان از فرط جهالت و عناد ملتفت احتجاج نشده زبان بشتم گشودند و هيچ از سخنان نالايق فرو گذاشت نكردند، و اهل ايمان در صدد آن شدند كه انتقام خود از ايشان بكشند حق سبحانه آيه فرستاد كه:
١٤- قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا در اينكلام مقول قول محذوف است كه آن (اغفروا) است و قرينه حذف دلالت جزا است بر آن يعنى بگو اى محمّد مر آن كسان را كه گرويدهاند كه عفو كنيد و درگذريد تا عفو كنند و از سر انتقام درگذرند لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ مر آنان را كه توقع ندارند أَيَّامَ اللَّهِ روزهاى وقايع خداى را بدشمنان او يعنى روزهايى كه در آن خداى انزال عذاب نموده بر كافران و مشركان، و عرب وقايع هلاك و عذاب را بايام تعبير ميكنند چنانچه يوم بعاث و يوم عماس، مراد آنست كه انتقام از ايشان مكشيد تا خداى متولى مجازات ايشان شود، در روزهايى كه مقرر است براى وقوع عذاب بر ايشان [١]، يا درگذريد از انتقام كشيدن از قومى كه اميد ندارند بروزهايى كه حق سبحانه موقت ساخته از براى نصرت مؤمنان و ثواب دادن بايشان، پس بيان علت
[١] اين تفسير و تفسيرى كه بعد از اين نقل شده بهترين توجيهيست كه براى اين آيه شريفه در تفاسير اماميه مذكور است و اما توجيه اين آيه بر وجهى كه آن را منسوخ بدانيم بآيه قتال چنانچه بعضى از عامه گفتهاند بعيد است و دليل قطعى بر ثبوت نسخ نسبت باين آيه در دست نيست و علاوه، منسوخ بايد قبل از ناسخ باشد و نزول سوره مباركه جاثيه در مكه اگر چه مورد اتفاقست ولى درباره اين آيه اختلاف كردهاند قتاده كه از جمله مفسرين اهل سنت است گويد: اين آيه شريفه در مدينه نازل گشته و ماوردى همين را اختيار كرده و از قتاده و ابن عباس روايت كرده كه اين آيه در شأن عمر بن خطاب نازل گرديد و سبب نزول را قصه غفارى دانسته بتفصيلى كه مرحوم مؤلف در سوره منافقين ذكر خواهد كرد.