تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٩٣ - سوره الجاثية(٤٥) آيات ١٠ تا ١٩
ابو جهل لعين چون حديث زقوم شنيد اقتصار بعدم استماع و انتفاع آن نكرده بسخريت آن نيز مشغول شد و مانند اعتراض ابن زبعرى در قول إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ و ايراد ضمير تأنيث با آنكه راجع (بشيء) است باعتبار آنست كه (شيء) در معنى آيتست و يا بآنكه استهزاء ببعضى از كلام كه از جمله آيات اللَّه باشد در حكم استهزاء است بتمام كلام كه آن جميع آيات است
أُولئِكَ آن گروه مستهزيان لَهُمْ مر ايشان راست عَذابٌ مُهِينٌ عذابى خوار كننده ١٠- مِنْ وَرائِهِمْ جَهَنَّمُ «وراء» اسم جهتى است كه متوارى باشد از اينكس خواه جهت خلف باشد يا قدّام پس معنى آنست كه از پيش روى ايشان جهنم است زيرا كه بدان متوجهاند يا از پس ايشان كه بعد از آجالست دوزخ خواهد بود وَ لا يُغْنِي عَنْهُمْ و باز ندارد از ايشان ما كَسَبُوا آنچه كسب كرده باشند يعنى حاصل كرده و فراهم آورده از اموال و اولاد شَيْئاً چيزى را از عذاب و عقاب وَ لا مَا اتَّخَذُوا و نه آنچه فرا گرفته باشند مِنْ دُونِ اللَّهِ بجز از خداى أَوْلِياءَ دوستان يعنى معبودان كه باميد شفاعت ايشان را پرستش كرده باشند و لهم و مر ايشانراست در جهنم عَذابٌ عَظِيمٌ عذابى بزرگ كه شدت آن از حد و حصر متجاوز است:
١١- هذا اين قرآن كه خوانديم آن را بر تو هُدىً كامل است در راه راست نمودن وَ الَّذِينَ كَفَرُوا و آنان كه نگرويدند بِآياتِ رَبِّهِمْ بآيات پروردگار خود كه قرآنست لَهُمْ عَذابٌ مِنْ رِجْزٍ مر ايشانراست عذابى از رجز كه سختترين عذابست أَلِيمٌ الم رساننده و بدرد آرنده و حقيقت معنى رجز در ما تقدم سمت تحرير يافت، آن گه عباد را دلالت ميكند بر توحيد و قدرت خود و ميگويد كه:
١٢- اللَّهُ خداى بحق الَّذِي سَخَّرَ آنست كه رام كرد لَكُمُ الْبَحْرَ براى شما دريا را به اين وجه كه سطح آن را املس ساخت و اخشاب را بر بالاى آن بداشت تا بواسطه آن تجارت نمايند و منع غوص شما ننمود تا بغواصى جواهر و لآلى را بچنگ آريد كما قال عز و جل لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ تا ميرود كشتيها فِيهِ در وى بِأَمْرِهِ بفرمان او يعنى آن را مسخر شما ساخت تا بر آن سوار شويد وَ لِتَبْتَغُوا و تا طلب كنيد و بجوئيد مِنْ فَضْلِهِ از فضل و نعمت او انواع فوايد و اصناف عوايد آن را از ارباح تجارات و لآلى و جواهر وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ و تا شايد كه شما شكر او نمائيد بر اين نعم عظيمه:
١٣- وَ سَخَّرَ لَكُمْ و مسخر ساخت براى شما ما فِي السَّماواتِ آنچه در آسمانها است باعتبار نفع گرفتن يعنى از براى شما رام ساخت منافع آنچه در او است از ماه و آفتاب و ستارگان و برف و باران وَ ما فِي الْأَرْضِ و آنچه در زمين است از دواب و جبال و بحار و اثمار و