تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٩٣ - سوره فصلت(٤١) آيات ٤٠ تا ٤٩
نمىشود و او تَنْزِيلٌ فرو فرستاده شده است مِنْ حَكِيمٍ از خدايى كه دانا است بجميع حكم و مصالح خلقان حَمِيدٍ ستوده شده بانعام نعم بر بندگان كه از جمله آن انزال قرآنست كه اعظم نعم است و چون كه بسبب انكار كافران و جحود معاندان آثار غبار بر آينه دل مبارك حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلّم مىنشست حق سبحانه بجهت تسلى خاطر عاطر حبيب خود فرمود كه:
٤٣- ما يُقالُ لَكَ گفته نميشود يعنى نميگويند اين كافران معاند مر ترا إِلَّا ما قَدْ قِيلَ مگر آنچه گفته شده يعنى كفار گفتهاند لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ مر فرستادگان را كه پيش از تو بودند از تكذيب و انكار، پس بر سخنان ايشان اندوهناك مباش إِنَّ رَبَّكَ بدرستى كه پروردگار تو لَذُو مَغْفِرَةٍ هر آينه خداوند آمرزش است مر مؤمنان را كه بر صدق طويت و خلوص نيت بتوحيد اقرار نمودهاند و بنبوت تو تصديق كردهاند وَ ذُو عِقابٍ أَلِيمٍ و خداوند عقوبت دردناك مر مشركان جاحد و مكذبان معاند را، و گويند كه معنى آيه بر اين وجه است كه نفرمايد خدا مر ترا مگر آنچه فرمود برسولان پيشين از اظهار معجزات و دلايل و آيات و بيان اوامر و منهيات و ساير امور شرعيات و دعوت مردمان بطاعات و لزوم عبادات و بنا بر اين ميتواند بود كه إِنَّ رَبَّكَ الى آخره مقول قول رسل باشد يعنى آنچه انبياى سابق بآن مأمور شده بودند اين بود كه وعده مؤمنان نمايند بمغفرت و وعيد كافران بعقوبت، آوردهاند كه كفار قريش گفتند كه قرآن چرا بلغت عجم فرو نيامد يا چرا بعضى از او عربى نبود و برخى عجمى آيه آمد كه:
٤٤- وَ لَوْ جَعَلْناهُ و اگر ميگردانيديم اين كتاب را كه احسن ذكر است قُرْآناً أَعْجَمِيًّا قرآنى بغير لغت عرب لَقالُوا هر آينه مىگفتند كافران عرب از روى انكار لَوْ لا فُصِّلَتْ چرا مفصل و مبين نشده آياتُهُ آيتهاى كتاب بزبان عرب تا ما فهم آن كنيم أَعْجَمِيٌ آيا كلام اعجميست وَ عَرَبِيٌ و مخاطب عربى اگر چه ظاهر و متبادر بسوق كلام مقتضى آن بود كه چنين باشد كه (ء اعجمى و عرب) بجهت آنكه مكتوب اليهم جميع امت عربند اما چون كه غرض بيان آنكار است بر تنافر حال كتاب يا حال مكتوب اليه نه بيان وحدت و جماعت مكتوب اليه از اينجهت ايثار عربى نمود كه نص است بر غرض حاصل كلام آنكه ما بلغت ايشان انزال كتاب نموديم و از عشيره ايشان رسول فرستاديم تا در حجت ابلغ باشد و از براى معذرت اقطع و اينكه ايشان ميگويند كه مكتوب اليهم عربى باشند و كتاب عجمى بجهت فرط تكذيب و انكار ايشان است قُلْ بگو اى محمّد مر ايشان را كه هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدىً اين كتاب مر آنان را كه گرويدهاند راه نماينده است بر طريق حق وَ شِفاءٌ و شفا دهنده از آنچه در سينههاى ايشانست از امراض شك و شبهه يا از جميع امراض ظاهره و باطنه وَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ و آنان كه نمى-