تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٨٥ - سوره فصلت(٤١) آيات ٢٠ تا ٢٩
خاسِرِينَ هستند زيانكاران و تاوانزدهگان چه سعادت سرمدى را بشقاوت ابدى بدل كردهاند و نقد تمام عيار معرفت بزر مغشوش نكارت فروخته، ايراد كلام بجهت تعليل استحقاق ايشانست بعذاب و عقاب، از ابن عباس مرويست كه رؤساى كفار چون از معارضه قرآن عاجز گشتند و ترسيدند كه اعراب از جوانب بيايند و استماع آن كنند ايمان آورند پس با اصحاب خود متفق شدند بر آنكه چون حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلّم قرآن خواند نوعى كنند كه در غلط افتد پس هر گاه آن حضرت بقرآن خواندن مشغول شدى جمعى از ايشان در مقام تعرض درآمده آوازهها برمىداشتند و سخنان بيهوده و هرزه ميگفتند و صفير مىزدند و دست بر دست ميكوفتند و رجزها و شعرها ميخواندند حق- سبحانه آيه فرستاد كه:
٢٦- وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا و گفتند آنان كه نگرويدند يعنى مشركان مكه با يكديگر ميگفتند لا تَسْمَعُوا مشنويد و گوش فرا مداريد لِهذَا الْقُرْآنِ مر شنيدن اين قرآن را كه محمد مىخواند وَ الْغَوْا فِيهِ و سخن لغو و بيهوده گوئيد در ميان خواندن آن يا در روى محمد لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ تا شايد كه شما غلبه كنيد بر تلاوت او و او را از خواندن و اصحاب را از شنيدن باز داريد:
٢٧- فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا پس بچشانيم آنان را كه كافر شدند يعنى گروهى را كه آمر و قايل اين لفظند يا جميع كافران عَذاباً شَدِيداً عذابى سخت در كيفيت و كميت:
وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ و هر آينه پاداش دهيم ايشان را أَسْوَأَ الَّذِي كانُوا بدترين جزاى آنچه بودند يَعْمَلُونَ كه ميكردند از روى جهالت و عناد و عصبيت يعنى مجازات دهيم ايشان را با قبح وجوه بر اقبح معاصى كه آن كفر و شرك است و تخصيص أسوء بذكر جهت مبالغه است در زجر ايشان و بعضى گفتهاند كه مراد آن است كه ايشان را جزا دهيم با سوء اعمال ايشان كه آن جميع معاصى است نه غير آن كه ساير افعال مباحه است و ابن عباس گفته كه عذاب شديد در روز بدر بود از اسر و قتل و اسوء آن در آخرت:
٢٨- ذلِكَ آن عذاب بدتر جَزاءُ أَعْداءِ اللَّهِ پاداش دشمنان خداست النَّارُ اين عطف بيان جزا است يا خبر بعد از خبر يعنى از بدترين عذاب آتش دوزخ است لَهُمْ مر كافران راست فِيها در آتش دوزخ دارُ الْخُلْدِ سراى جاويد ماندن كه دايم در آنجا باشند و هرگز از آن بيرون نيايند، مراد آنست كه آتش دار اقامت ايشانست و نظير اينقولست قوله تعالى لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ كه باين معنى است كه «ان فى رسول اللَّه اسوة حسنة» و بر اين قياس است اينكه مىگويند لك فى هذه الدار دار السرور يعنى الدار بعينها دار سرور جَزاءُ پاداش