تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٥٢ - سوره غافر(٤٠) آيات ٤٠ تا ٤٩
خزاعى را پرسيدند كه ما معاينه ميبينيم كه فوج فوج مرغان سفيد از دريا بيرون ميآيند و بجانب مغرب ميروند و نماز شام كه ميآيند سياهند در غايت تيرگى در اين چه حكمت باشد گفت آن مرغانند كه ارواح فرعونيان در حواصل ايشان باشد و هر روز در وقت صبح و شام ايشان را بدوزخ عرض ميكنند و پرهاى ايشان ميسوزد و سياه ميگردد و بآشيانه خود مىآيند تا روز قيامت رسد وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ و در روزى كه قايم شود قيامت و ارواح ايشان بابدان باز آيد حق سبحانه امر نمايد بايشان بتوسط فرشتگان كه أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ درآئيد اى اتباع آل فرعون أَشَدَّ الْعَذابِ در سختترين عذاب كه عذاب جهنم است يا سختترين عذاب جهنم، و حفص أَدْخِلُوا ميخواند كه امر باشد از باب افعال يعنى حق سبحانه امر نمايد بملائكه كه درآريد فرعونيان را بعذابى سختتر از آنچه در آن بودند از عذاب دنيا، پس تخاصم اهل دوزخ و ماجراى ايشان را بيان ميكند بر اين وجه كه:
٤٧- وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ و ياد كن اى محمّد وقتى كه محاجه و مخاصمه كنند دوزخيان فِي النَّارِ در آتش دوزخ و زبان بمجادله و منازعه بگشايند فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ پس گويند ضعيفان و زبونان قوم لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مر آنان را كه سركش بودند يعنى توابع مر متابع را گويند كه إِنَّا بدرستى كه ما كُنَّا لَكُمْ بوديم مر شما را تَبَعاً پيروان و فرمان برادران در آنچه ما را دعوت ميكرديد از شرك و تكذيب يعنى سبب دخول ما در دوزخ امتثال امر شما بود و چون بر متبوعان لازم است كه از تابعان خود دفع اذيت و بليه كنند فَهَلْ أَنْتُمْ پس آيا هستيد مُغْنُونَ دفع كنندگان و بردارندگان عَنَّا از ما نَصِيباً مِنَ النَّارِ بهرهاى از آتش يعنى ميتوانيد كه چيزى از عذاب ما كم كنيد.
٤٨- قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا گويند آنان كه سركشان بودند در جواب ايشان إِنَّا كُلٌّ فِيها بدرستى كه همه ما يعنى ما و شما در آتش دوزخيم پس چگونه از شما دفع كنيم و اگر ما را قدرت دفع بودى اول از نفسهاى خود عذاب دفع ميكرديم إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى تعالى قَدْ حَكَمَ بتحقيق حكم كرده است بَيْنَ الْعِبادِ ميان بندگان خود و هر يك را بجايى كه سزاوار او است فرو آورده چون حكم او را تغيير نميتوان كرد پس دفع عذاب متصور نباشد و رفع عقاب ممكن نه.