حج و عمره در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥٧ - توضيحى درباره جايگاه مقام ابراهيم

توضيحى درباره جايگاه مقام ابراهيم‌[١]

تغيير مكان «مقام ابراهيم»، از مسلّمات تاريخ‌[٢] است و بسيارى از كتاب‌هاى سيره و حديث و تاريخ، آن را از مكان كنونى‌اش به كعبه نزديك‌تر و يا حتّى چسبيده به آن دانسته‌اند.[٣]

برطبق آنچه از برخى احاديث، به دست مى‌آيد، ابتدا در جاهليت، آن را از كعبه دورتر بردند و سپس پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آن را پس از فتح مكّه به‌جاى نخستينش باز گرداند؛ يعنى همان مكانى كه ابراهيم عليه السّلام آن را در آنجا نهاده بود.[٤] سپس عمر، آن را به مكانى كه هم‌اكنون قرار دارد، انتقال داد.[٥] در علّت اين انتقال، اختلاف كرده‌اند: برخى آن را به جهت سيلى مى‌دانند كه مقام را با خود بُرد[٦]، برخى ديگر به جهت توسعه دادن مكان طواف‌[٧] و برخى به جهت اين كه زير پاى طواف كنندگان قرار نگيرد.[٨]

[١]. ر. ك: آخر كتاب( نقشه شماره ٥).

[٢]. أخبار مكّة، فاكهى: ج ١ ص ٤٥٥ ش ٩٩٨؛ شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام: ج ١ ص ٢٠٧، بحار الأنوار:

ج ٩٩ ص ٢٣٠.

[٣]. وسائل الشيعة: ج ١٣ ص ٤٢٣ ذيل حديث ١٨١١٢، الطبقات الكبرى: ج ٣ ص ٢٨٤، فتح البارى: ج ٦ ص ٤٠٦ ضمن شرح حديث ٣٣٦٥، مثير الغرام الساكن: ص ٣١٣، شرح نهج البلاغة: ج ١٢ ص ٧٥، تاريخ الخلفاء: ص ١٦٠.

[٤]. الكافى: ج ٤ ص ٢٢٣ ح ٢ و ج ٤ ص ٥٩، علل الشرائع: ص ٤٢٣ ح ١.

[٥]. الكافى: ج ٤ ص ٢٢٣ ح ٢ و ج ٤ ص ٥٩، علل الشرائع: ص ٤٢٣ ح ١.

[٦]. أخبار مكّة، ازرقى: ج ٢ ص ٣٣- ٣٥، أخبار مكّة، فاكهى: ج ١ ص ٤٥٦ ش ١٠٠٠.

[٧]. فتح البارى: ج ٣ ص ١٦٩؛ علل الشرائع: ص ٤٢٣ ح ١.

[٨]. أخبار مكّة، فاكهى: ج ١ ص ٤٥٤ ش ٩٩٥.