حج و عمره در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤٣ - تاريخ حمله ابرهه به مكه

١٧٦. الكافى- به نقل از ابو مريم-: از امام باقر عليه السّلام درباره آيه (و بر آنان، پرندگانى را دسته دسته فرستاد كه آنان را با سنگ‌هايى از سِجّيل زدند) پرسيدم.

فرمود: «پرندگانى ساف‌[١] بودند كه از سمت دريا سراغ آنان آمدند. سرهاى آنها، مثل سر درندگان و چنگال‌هايشان مانند پرندگانِ شكارى بود. هر پرنده، سه سنگ همراه داشت: دو سنگ در چنگ‌ها و يكى در منقار. با آن سنگ‌ها آن قوم را سنگباران مى‌كردند، تا آنكه پيكرهايشان آبله گرفت و بر اثر آن، كشته شدند.

پيش از آن، آبله ديده نشده بود و نيز اين كار را از پرندگان، نه پيش از آن روز و نه پس از آن، هرگز نديدند. كسانى هم كه از آن حادثه جان سالم به در برده بودند، چون به حضرموت (وادى‌اى نزديك يمن) رسيدند، خداوند سيلى فرستاد و همه را غرق كرد» و فرمود: «از پانزده سال پيش، در آن وادى، هرگز آبى ديده نشده بود!» و فرمود: «به همين خاطر كه آنان در آنجا مُردند، نام آنجا" حضرموت (مرگ، حاضر شد)" گشت».

تاريخ حمله ابرهه به مكّه‌

ابرَهه اشرَم (ابو يَكسوم) در حدود سال ٥٧٠ ميلادى (يعنى چهل سال قبل از بعثت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله) به مكّه حمله كرد. بعضى، تاريخ حمله را سال‌هاى ديگرى دانسته‌اند؛ ولى هيچ‌يك، از سال ٥٨١ ميلادى درنمى‌گذرد.

علّت حمله ابرهه، مجموعه‌اى از انگيزه‌هاى سياسى، و اقتصادى و دينى بود.

ابرهه ابتدا عبادتگاهى پُرشكوه در محلّ فرمان‌روايى خود در يمن ساخت تا توجّه مردم را از كعبه به آنجا معطوف كند؛ امّا اعراب، نه تنها به آنجا نرفتند، بلكه به آن اهانت كردند. همين امر، دستاويزى براى ابرهه ساخت تا با حمله به مكّه و نابود كردن آن، مركز دينى و سياسى جزيرة العرب را به پندار خود به يمن منتقل كند و دينش را حاكم و خود را فرمان‌رواى مطلق حجاز سازد.

[١]. واژه« سافّ» در متن عربى، وصف پرندگانى است كه در سطح پايين پرواز مى‌كنند.