حج و عمره در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣٨ - توضيحى درباره بازسازى كعبه

توضيحى درباره بازسازى كعبه‌

مورّخان نوشته‌اند كه كعبه بارها ويران شد و بارها سيل، پايه‌هاى آن را فروريخت.

ازاين‌رو، خانه برآمده به دست ابراهيم و اسماعيل عليهما السّلام، برجا نماند؛ ليكن افراد دوره جاهلى- كه سخت دل‌بسته حفظ شكل و جاى و بنيادش بودند-، پس از هر ويرانى يا آسيبى، تا آنجا كه مقدورشان بود، مى‌كوشيدند خانه را به شكلى كه در روزگار پدران و نياكانشان داشت، بازگردانند و آن را بازسازى نمايند. لذا هيچ تغييرى در آن، راه نمى‌دادند و صورت بنا را دگرگون نمى‌كردند.

بيت اللّه الحرام، بنايى «مكعّب» شكل است. لذا بِدان «كعبه» گفته شده است.

مورّخان، آن را چنين وصف كرده‌اند:

تا پنج سال پيش از اسلام، ديوارهاى كعبه سنگ‌چين بود و سنگ‌ها بى‌آن كه مَلاطى آنها را به هم بپيوندد، تا بالاى قد آدمى، روى هم چيده شده بود.

نيز گفته‌اند كه:

در عهد اسماعيل، نُه ذراع ارتفاع داشت و مسقَّف نبود و درى داشت كه به زمين چسبيده بود. نخستين كسى كه براى آن چفت گذاشت، «تُبّع» بود و سپس عبد المطّلب، درى آهنى براى آن ساخت و آن را با زرِ به دست آمده از دو آهوى زرّين [كه بر اثر حفر چاه زمزم كشف شده بود] بياراست. اين، نخستين بارى بود كه كعبه را مى‌آراستند.

وصفى كه مورّخان، اين‌گونه از كعبه ارائه مى‌كنند، ما را بر آن مى‌دارد تا آن را ويرانه‌اى ابتدايى و ساده تصور كنيم؛ حياطى مربع‌گونه كه ديوارهاى سنگى- بى‌هيچ مَلاطى كه آنها را به يكديگر بپيوندد-، آن را در بر گرفته‌اند و پرندگان شكارى در آن، مأوا گزيده‌اند و هيچ حائلى كف آن را از اشعه سوزان خورشيد و باران‌هايى كه بر مكّه فرود مى‌آيد و گاه به شكل آب از دهانه چاه‌ها بيرون مى‌زند، حفظ نمى‌كند. اين خانه، در حقيقت، چهارديوارى‌اى است سنگى كه ارتفاع آن، از قامت انسان، تجاوز نمى‌كند.