تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٧١ - طبقات زمين و بحثى در عناصر
طبقات زمين و بحثى در عناصر
ارض داراى سه طبقه است: يك طبقه گِل است و آن طبقه مجاور با ماء است و طبقه ديگر صرف خاك است و آن محيط به مركز است و طبقه ديگر هم آن طبقهاى است كه مسكن مواليد ثلاثه است به خاطر گوديهاى عميقى كه روى زمين در طرف جنوب هست كه آب آنها را فرا گرفته و در آنها جمع شده است ربع ارض خشكى است و آن در طرف شمال مىباشد.
البته مخفى نماند كه اشكالى بر اين سخن وارد مىشود و آن اين است كه اگر كره آب داراى مكان طبيعى است چنانكه بايد چنين باشد خروج آن از مكان طبيعى خويش بدون قسر قاسر ممكن نيست. و اگر فرضاً كره خاك نابود گردد بايد كره آب كه مكان طبيعى آن را بالاتر از خاك دانستهاند، كره مجوّفى باشد و حال آنكه مقتضاى سخن مذكور اين است كه كره آب بدون قسر قاسر از مكان طبيعى خود خارج شده باشد.
لذا بعضى چنين گفتهاند: علت جمع شدن آب در طرف جنوب اين است كه وقتى شمس در طرف شمال قرار مىگيرد در اوج خود بوده و هنگامى كه در طرف جنوب زمين واقع مىشود در حضيض مىباشد كه مدت آن هم حدود شش ماه است. موقعى كه شمس به حضيض نزديك مىشود حرارت در طرف جنوب زياد شده و چون حرارت آب را جذب مىكند آب به آن طرف مجذوب گشته و