تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٤٤ - دليل عقلى بر اثبات فلك

فلكيات‌

جسم يا عنصرى است و آن عبارت است از عناصر و آنچه متولد از عناصر مى‌باشد و يا اثيرى است، اثير مختار است و مختار بودن فلك و افضل بودن آن از عناصر معلوم است و جسم اثيرى فلك و كوكب منير است.

دليل عقلى بر اثبات فلك‌

دليل عقلى بر اثبات وجود فلك، اين است كه: تحقق تركيب در اركان، يعنى عناصر- و لو تركيب مانند تركيب در طين غير حقيقى باشد- بر تحرك مكانى دلالت دارد و تحرك مكانى بر وجود جسم كروى دلالت مى‌نمايد.

شرح اين مجمل از اين قرار است كه: به واسطه حكمت و عنايت الهى عناصر با يكديگر تركيب مى‌شوند با اينكه هر يك از عناصر مقتضى بودن در مكان طبيعى خود مى‌باشد، پس در موقع تركيب بايد از مكان طبيعى خود به وسيله سببى غير از طبيعت خويش حركت نمايد.

بنا بر اين: حركت اينيه آن از مشاهده تركيبات مسلم است و حركت اينيه بايد از جهتى به جهتى باشد و جهات اضافيه در حقيقت به دو جهت حقيقى برمى‌گردند و قبلًا معلوم گشت كه جهات حقيقيه مستلزم وجود جسم محدّد داراى وضع و شكل مستديرى است كه بر ابعاد و جهات محيط باشد و اين جسم محدّد صاحب حركت دورى است و دليل آن نيز حركت اينيه است؛ زيرا بايد حركت اينيه مانند حركت عنصر