تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٧٤ - طبقات زمين و بحثى در عناصر

و گفته است: نار همان هواست، منتها اگر حرارت هوا شديد بوده و هوا منير باشد، هوا آتش است و گر نه هواى معمولى است، پس آتش و هوا داراى يك حقيقت بوده با اين تفاوت كه آتش مرتبه شديده از آن است. [١]

همچنين قومى گفته‌اند: وقتى عناصر با هم تركيب مى‌شود نپخته‌اند و لذا صورت ديگرى پيدا نمى‌كنند و پختن آنها كه موجب حصول صورت مركب مى‌گردد بوسيله آتش است. [٢]

ولى شيخ اشراق گفته است: اين چنين نيست كه آتش از اين رو دور فلك نازل شود تا اصلى از اصول مركبات گشته و باعث نضج آنها گردد؛ چون شيخ اشراق نار را جز هوا نمى‌داند و مى‌گويد هواى حول فلك به واسطه اصطكاك با فلك و حركت آن، حرارت زياد پيدا نموده و منير مى‌شود. [٣]

شكل نار متولد از هوا نزد آسمان به نظر شيخ و قائلين به قول وى به حسب مقعر اهليلجى است؛ [٤] زيرا تكوّن آتش در منطقه به واسطه حركت سريع‌ترى كه در آنجاست بيشتر بوده و هر چه به طرف دو قطب نزديك‌تر شود كمتر مى‌باشد.

[١] حكمة الاشراق، در مجموعه مصنفات شيخ اشراق، ج ٢، ص ١٨٧؛ شرح حكمة الاشراق قطب شيرازى، ص ٤١٨- ٤٢٤.

[٢] مباحث مشرقيه، ج ٢، ص ١٤٢؛ شرح مواقف، ج ٧، ص ١٥٧.

[٣] حكمة الاشراق، در مجموعه مصنفات شيخ اشراق، ج ٢، ص ١٨٨.

[٤] مباحث مشرقيه، ج ٢، ص ١٤٣.