تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٧٩ - اثبات توحيد ذات از طريق توحيد فعل

اثبات توحيد ذات از طريق توحيد فعل‌

بعد از فراغ از اثبات واجب بايد به وحدانيت و توحيد قائل باشيم، چنانكه گفتيم:

تعدد و كثرت در واجب محال است. و سابقاً گفتيم: بايد در سه مرحله تكلم نماييم:

اول: توحيد در ذات، كه براهين ثلاثه گذشته كافى است براى اينكه انسان به طور جزم به توحيد ذات قائل باشد.

دوم: توحيد در صفات و اينكه اوصافى براى حضرت حق اثبات نماييم بدون اينكه وحدت ذاتى منثلم گردد، كه سابقاً به آن اشاره شده و بعد راجع به آن صحبت خواهيم نمود.

سوم: وحدت فعلى و اينكه حضرت حق در فعل واحد بوده و در الهيت شريك نداشته و وجود شريك در فعل الهى محال بوده و تفويض فعل الهيت به غير محال مى‌باشد.

حاجى به همين منظور بحثى طولانى شروع كرده تا وحدت شخصيه عالم را و اينكه واحدى كه توسط واجب الوجود ايجاد مى‌شود، واحد شخصى است، اثبات كرده و سپس وحدت فاعلى را اثبات نمايد. و چون اثبات اين معنى به روش ايشان به افهام نزديك نيست، طريقى كه پايه آن برهانى و عقلى بوده و به اثبات مطلوب اقرب است به عرض رسانده و وحدت را در فعل الوهيت اثبات مى‌نماييم، تا معناى اين بيت عرفانى كه زبانزد عرفاست: