تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٠٨ - بيان حركت شخصى و نوعى و سكون

بيان حركت شخصى و نوعى و سكون‌

در هر حركتى شش چيز لازم است:

١- زمان حركت.

٢- موضوع حركت.

٣- فاعل حركت.

٤- مبدأ حركت، يعنى جايى كه حركت از آن شروع مى‌شود.

٥- منتهاى حركت، يعنى جايى كه حركت به آن ختم مى‌شود.

٦- ما فيه الحركه، كه حركت در آن واقع مى‌شود.

به واسطه سه چيز از آنها كه مانند ذات و مقوم براى حركت مى‌باشند، حركت، نوعيت پيدا مى‌كند و اگر هر يك از آن سه چيز تغيير كند حركت تنوع پيدا مى‌كند ولى اگر آن سه متحد باشند نوع حركت محفوظ بوده و در آن تغييرى پيدا نمى‌شود.

آن سه چيز كه مثل ذات و مقوم براى حركت مى‌باشند عبارتند از: «ما منه الحركه» و «ما إليه الحركه» و «ما فيه الحركه» اما اينكه اگر مبدأ و منتها اختلاف نوعى پيدا كنند؛ گرچه «ما فيه الحركه» يكى باشد حركت نيز اختلاف نوعى پيدا مى‌كند، مانند حركت صاعده با حركت هابطه در اين. مثلًا اگر زيد از زمين به پشت بام برود، يك نوع از حركت است و اگر از پشت بام به پايين بيايد، نوع ديگرى از حركت است. و مانند حركت از بياض به سواد و عكس آن در طريق واحد.

و اما اختلاف نوعى حركت به واسطه اختلاف «ما فيه الحركه» گرچه مبدأ و منتها