تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٧٦ - جسم مركب

جسم مركب‌

هر يك از حيوان و انسان و معدن و نامى مركب تام مى‌باشند، البته نامى، مانند حيوان در صورتى مركب تام است كه بشرط لا باشد؛ زيرا اگر نامى مثلًا لا بشرط باشد جنس است و با نبات و حيوان و انسان متحد خواهد بود.

مركب تام با مفهوم وصف، يعنى تام بر مركب غير تام دلالت مى‌نمايد و آن مركبى است كه مدت «معتدّ به» ى محفوظ نباشد مانند ابر. ولى مركب تام مركبى است كه مدت «معتدّ به» ى محفوظ باشد، مانند مواليد ثلاث.

هنگامى كه امهات اربعه، يعنى عناصر در يكديگر تفاعل داشته باشند مواليد اربعه، يعنى انسان و حيوان و نبات و معدن را در پى خواهند داشت.

هر يك از امهات با كيفيت خود در ماده ديگرى عمل نموده و سورت كيفيت آن را درهم مى‌شكند، بنا بر اين ماده در كيفيت منفعل خواهد بود، مثلًا نار با كيف خود در ماده ارض عمل كرده و ماده ارض در كيف خود انفعال را قبول مى‌نمايد.

وقتى عناصر به اين نحو در يكديگر عمل نمودند از تفاعل آنها كيفيتى كه در همه آنها متشابه بوده و بين صرف كيفيات آنها متوسط مى‌باشد، حاصل مى‌شود.

معناى تشابه كيفيت مزاجيه اين است كه حاصل از آن در هر جزئى از اجزاء ممتزج با حاصل در جزء ديگر مماثل مى‌باشد به گونه‌اى كه اجزاء صغار ناريه- بنا بر قول به بقاى صور عناصر [١]- در حرارت و برودت و رطوبت و يبوست‌

[١] رجوع كنيد به: شفا، بخش طبيعيات، ص ٢٠١- ٢٠٥؛ شرح اشارات، ج ٢، ص ١٥٦- ١٦١.