تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤١٤ - جايگاه فلسفه اولى و موضوعات علوم

حقيقت جسم طبيعى‌

بايد موضوع هر علمى به حسب ماهيت و به حسب هليت بسيطه، مفروغٌ عنه باشد.

يعنى اولًا بايد ماهيت آن معلوم باشد و ثانياً آن ماهيت موجود باشد، پس بايد بيّن الماهية و الوجود باشد، يعنى هم ماهيت و حقيقت موضوع معلوم باشد و هم وجود موضوع معلوم باشد و معلوم بودن آن دو هم يا به واسطه اين است كه بيّن و بديهى مى‌باشند و يا به اين جهت است كه ماهيت و وجود موضوع در علم اعلى مبيّن مى‌باشند.

جايگاه فلسفه اولى و موضوعات علوم‌

فلسفه اولى متكفل بيان موضوعات همه علوم است؛ زيرا فلسفه اولى آنچه را كه در عالم ثابت و موجود است، اثبات مى‌كند و آنچه را كه در صفحه وجود موجود نيست، از آنها تميز مى‌دهد؛ چون انسان موهومات و متخيلات و معلوماتى دارد و بايد همه اينها طبق ميزانى تفتيش شود كه كدام موجود است و كدام موجود نيست. لذا فلسفه اولى ممحّض است در اينكه موجودات عالم را بيان نمايد.

پس در فلسفه اولى از اثبات وجود يا ماهيت بحث مى‌شود و بعد از آنكه در آن وجود مطلق ثابت شد، تقسيماتى كه براى وجود هست مورد بحث و تفتيش قرار مى‌گيرد كه انحاء موجودات در عالم چيست؟ يعنى بعد از اثبات اصالت وجود،