تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٩٤ - نفس و اقسام آن

نفس و اقسام آن‌

اين غرر راجع به تعريف نفس و هليت بسيطه آن و اقسام آن است.

به چيزى كه قوام آثار مختصه به اشياء و عوارض مخصوصه آنها به آن منوط مى‌باشد كمال اول گفته مى‌شود.

به عبارت ديگر: آنچه اشياء را از نقصان رهايى مى‌دهد دو قسم است؛ چون يا موجب رهايى آنها از نقصان ذاتى شده و يا باعث رهايى آنها از نقصان صفاتى مى‌شود؛ به قسم اول كمال اول و به قسم دوم كمال ثانوى گويند. به كمال اول در صورتى كه افعال آن على وتيرة واحده باشد، مانند صورت ناريه، صورت نوعيه يا طبيعيه گويند و در صورتى كه افعال آن على وتيرة واحده نباشد، نفس گويند.

نفس به دو قسم فلكى و عنصرى، و عنصرى به نباتى و حيوانى و انسانى تقسيم مى‌شود.

مرحوم حاجى مى‌فرمايد: «كمال» خبر مقدم براى «نفس» است و علت اينكه نفس، كمال است اين است كه: كمال آن چيزى است كه شى‌ء به واسطه آن از قوه و نقص خارج مى‌شود و نفس از آن جهت كه صورت است و ماده به وسيله آن از قوه به سوى فعل خارج مى‌گردد و از آن حيث كه فصل حقيقى است و جنس مبهم ناقص به واسطه او از نقص رها مى‌شود، كمال مى‌باشد.

مراد از كمال اول، چيزى است كه نوع در ذات خود با آن كامل مى‌گردد و جنس مبهم ناقص به واسطه آن، نوع معين مى‌شود.