تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٨٣ - مراتب علم بارى تعالى

مراتب علم بارى تعالى‌

اشياء براى حضرت حق يك دفعه مكشوف نيستند، بلكه به دفعات متعدده، مكشوف مى‌باشند. يك مرتبه در مقام ذات؛ زيرا بسيط الحقيقه و صرف الوجود است، و يك دفعه در مقام اسماء و صفات، و يك بار در مرتبه لوازم اسماء و صفات كه ماهيات بوده و نزد صوفيه اعيان ثابته مى‌باشند، دفعه ديگر در عقل اول كه قلم اعلى است، و دفعات ديگر در اقلام ديگر، و بار ديگر با صور و مُثُل افلاطونى كه ارباب انواع مى‌باشند.

بنا بر قول به ارباب انواع، از هر نوعى يك فرد نورانى عقلانى در عالم عقل هست كه جامع تمام كمالات و فعليات افراد به نحو وجود تجردى است و وجود مجرد، انتظار تكامل ندارد بلكه از حين وجود كامل و تمام است، پس رب النوع بالضروره تمام فعليات افراد عرضيه و كمالات آنها را به نحو وحدت و بساطت داشته و مربى افراد عرضيه نوع است و چون تمام حيثيات كماليه وجوديه افراد، در آنجا به نحو وحدت جمع است؛ پس وجودات اين افراد در آينه وجود او نمايان و مشاهد است.

و مراد از صور قضائيه به عقيده اشراقيين، مُثُل افلاطونى‌ [١] و به عقيده مشائين صور كليه‌اى است كه به نحو ارتسام به عقل قائم مى‌باشند. [٢]

[١] رجوع كنيد به: حكمة الاشراق، در مجموعه مصنفات شيخ اشراق، ج ٢، ص ٩٢- ٩٤ و ١٤٤ و ١٥٤- ١٦٧.

[٢] شرح اشارات، ج ٣، ص ٣١٧؛ قبسات، ص ٤٢٣.