تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٢٩ - بيان محلّ نزاع در بحث

بيان اقوال در حقيقت جسم طبيعى‌

مراد از جسم، جسم بسيط است و جسم بسيط داراى دو اصطلاح است:

يكى آنكه از اجسام مختلفة الطبايع و الآثار متألف نباشد؛ چنانكه مراد از جسم بسيط در اين بحث همين اصطلاح است.

بيان محلّ نزاع در بحث‌

چرا جسم را به بسيط اختصاص داديم؟ زيرا محل نزاع جسم مركب نيست، بلكه جسم بسيط است و ممكن نيست گفته شود: جسم مركب، كه از اجسامِ مختلفة الطبايع و الآثار متألف است، متصل و واحد است و صاحب مفاصل نيست؛ چون اگر چند قسم از اجسامِ مختلفة الطبايع با يكديگر آميخته شوند و اجزاء صغار آنها با هم بياميزند و از انتزاع اجزاء يك نوع از جسم بسيط، با اجزاء متصغّره نوع ديگرى از جسم بسيط، مزاج حاصل شود؛ چنانكه اگر آب سرد را با آب داغ و گرم مخلوط نمايند، هر يك از اجزاء آب داغ و گرم در كنار هر يك از اجزاء آب سرد قرار مى‌گيرد و آن گاه هر يك از دو جزء صغير با ديگرى بناى جنگ و جدال گذاشته و هر يك صولت ديگرى را از بين مى‌برد و از تفاعل آنها در يكديگر، سردى و داغىِ صرفِ هر يك از آنها از بين رفته و يك مزاج اعتدالى كه آب وِلَرم باشد حاصل مى‌شود.

و به عبارت ديگر: مادامى كه اطراف به يكديگر فشار نياورده‌اند تا هر كدام موجب اضمحلال ديگرى شود هر كدام مزاج و اثر مخصوص به خود را داراست و اگر يكى از