تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٥١ - سخنى با بزرگان فنّ در شماره افلاك

سخنى با بزرگان فنّ در شماره افلاك‌

مشهور نُه فلك كلى اثبات كرده‌اند.

شيخ الرئيس گفته است: جايز است براى هر يك از ثوابت يك فلك جداگانه‌اى باشد. [١]

محقّق طوسى بر خلاف مشهور فرموده: جايز است افلاك هشت تا باشد و زياده بر آن خارج از احتياج است؛ براى ثوابت يك فلك و براى هفت كوكب سيار هفت فلك هست و يك نفس هم به مجموع اين هشت فلك متعلق است كه به واسطه تحريك آن براى اين مجموع حركت يوميه اتفاق مى‌افتد. [٢]

و ليكن حاجى در مقابل اين دو، معتقد است افلاك كمتر و بيشتر از نُه تا نيست، سپس بر ابطال قول شيخ به اين نحو دليل اقامه نموده است كه: حركات افلاك ثوابت يا بالذات و يا بالتبع است. در صورت اول مى‌گوييم: چگونه امكان دارد براى هر يك از ثوابت كه قبلًا هزار و بيست و دو عدد از آنها را كشف كرده بودند و فعلًا به واسطه ترقى آلات بينايى رصدى سى ميليون از آنها را اكتشاف نموده‌اند يك فلك مختص باشد، در صورتى كه انقضاى حركات جميع در زمان واحد اتفاق مى‌افتد و همچنين چطور مى‌شود حركات آنها متفق باشد با اينكه افلاك از نظر مقدار، به واسطه احاطه بعضى بر بعضى و نيز از حيث نوع، مختلف مى‌باشند.

[١] شفا، بخش طبيعيات، ص ١٧٥.

[٢] رجوع كنيد به: شرح مقاصد، ج ٣، ص ١٤٠؛ شرح تجريد قوشچى، ص ١٦٥.