تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٢٣ - امتناع خلأ

امتناع خلأ

تساوى زمان حركت در جسم رقيق كه عايقيت آن كم است و زمان حركت بدون عايق كه حركت در خلأ است براى نفى خلأ كفايت مى‌كند.

جسم در هر جا كه باشد، اگر متحركى در آن جسم حركت كند آن جسم به اندازه صلابت و يا رقّت خود عايق و مانع از حركت خواهد بود و اما اگر جسم در جايى نباشد و متحرك در آنجا حركت كند در اين صورت آن متحرك بدون عايق و مزاحم مشغول حركت خواهد بود.

بعد از بيان اين مقدمه در ابطال خلأ مى‌گوييم: چون بنا بر فرض خلأ، تساوى زمان حركت در جايى كه جسم عايق هست با زمان حركت در جايى كه اصلًا جسم نيست تا عايق باشد ممكن است، اين امكان تساوى خلأ را ابطال مى‌نمايد.

به عبارت ديگر: تساوى زمان حركت جسم با عايق و زمان حركت جسم بدون عايق در ابطال خلأ كافى است.

تقرير برهان چنين است كه: صلابت و رقّت جسم مانند مقدار آن قابل تقسيم غير متناهى است؛ زيرا ممكن است صلابت جسمى ده درجه باشد كه با انگشتى پاره شود و ممكن است صلابت جسمى صد درجه باشد كه با چوب پاره شود و ممكن است هزار درجه باشد كه فقط با گلوله پاره شود و همچنين ممكن است جسمى باشد كه گلوله آن را در يك دقيقه سوراخ كند و امكان دارد صلابت آن زيادتر باشد و با گلوله در دو دقيقه سوراخ شود و هكذا جسم در رقّت نيز ممكن است داراى مراتبى باشد.